मान्सूनची चाल मंदावली! पाऊस का रेंगाळला? हवामान विभागाने सांगितली 5 कारणे

मुंबई : जून महिना अर्धा संपत आला तरी राज्यात अपेक्षित पाऊस झालेला नाही. उकाड्याने नागरिक हैराण झाले असून शेतकरीही पावसाच्या प्रतीक्षेत आहेत. मान्सून महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागात रेंगाळल्याने पावसाचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या घटले आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या आकडेवारीनुसार, 4 जून ते 18 जून 2026 या कालावधीत देशभरात सरासरीपेक्षा तब्बल 41 टक्के कमी पावसाची नोंद झाली आहे.

या काळात देशात साधारणपणे 72.2 मिमी पाऊस पडणे अपेक्षित असताना प्रत्यक्षात केवळ 42.6 मिमी पाऊस झाला आहे. त्यामुळे खरीप हंगामासह पाणीपुरवठ्याबाबतही चिंता व्यक्त केली जात आहे.

मान्सून रखडण्यामागील 5 प्रमुख कारणे

1. अरबी समुद्रातील वादळी प्रणालींचा अभाव
मान्सूनला वेग देण्यासाठी अरबी समुद्रात सक्रिय हवामान प्रणाली निर्माण होणे आवश्यक असते. मात्र सध्या अशा प्रणालींचा अभाव असल्याने आर्द्रता कमी प्रमाणात पुढे सरकत आहे.

2. नैऋत्य मोसमी वारे कमकुवत
मान्सूनचे प्रमुख वाहक असलेले नैऋत्येकडील वारे अपेक्षित ताकदीने वाहत नसल्याने पावसाचे ढग महाराष्ट्राच्या अंतर्गत भागात पोहोचण्यात अडथळे निर्माण होत आहेत.

3. विषुववृत्तीय वाऱ्यांचा कमी वेग
हिंदी महासागरातून येणाऱ्या ओलावायुक्त वाऱ्यांचा वेग कमी झाल्याने ढगांची निर्मिती आणि विस्तार मंदावला आहे.

4. कमी दाबाच्या क्षेत्रांची अनुपस्थिती
अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरात प्रभावी कमी दाबाचे क्षेत्र निर्माण न झाल्याने मान्सूनला आवश्यक गती मिळत नाही.

5. MJO प्रभाव कमकुवत
मॅडेन-ज्युलियन ऑसिलेशन (MJO) सध्या कमकुवत अवस्थेत असल्याने ढगांची निर्मिती आणि पावसाच्या प्रणालींना चालना मिळत नाही.

शेती आणि पाणीसाठ्याची चिंता वाढली

पावसाने ओढ दिल्यामुळे राज्यातील अनेक भागांत पेरण्या रखडल्या आहेत. सोयाबीन, कापूस, भात यांसारख्या खरीप पिकांवर त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. तसेच धरणांमधील पाणीसाठ्यावरही दबाव वाढत असून, परिस्थिती अशीच राहिल्यास पुढील काळात पाणीटंचाईची समस्या गंभीर होऊ शकते.

हवामान तज्ज्ञांच्या मते, पुढील काही दिवसांत मान्सूनच्या हालचालींमध्ये बदल होतो का, याकडे शेतकरी आणि सर्वसामान्य नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.