अनोळखी नंबरवरून कॉल येताच समजणार कोणाचा फोन! १ नोव्हेंबरपासून मोबाईलवर नवा नियम लागू; Truecaller शिवाय उघड होणार कॉलरची ओळख?

नवी दिल्ली : मोबाईलवर अचानक अनोळखी क्रमांकावरून फोन आला की तो नेमका कोणाचा आहे, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. कधी बँकेच्या नावाने फोन, तर कधी अनोळखी व्यक्तीकडून फसवणुकीचा प्रयत्न, अशा घटनांमुळे नागरिकांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे. मात्र, आता अशा अनोळखी कॉलची ओळख पटवणे अधिक सोपे होणार आहे. कारण १ नोव्हेंबर २०२६ पासून देशात कॉलर नेम प्रेझेंटेशन (CNAP) ही सुविधा लागू करण्याची तयारी करण्यात आली आहे. या बदलामुळे फोनची रिंग वाजताच कॉल करणाऱ्या क्रमांकासोबत त्याचे नोंदणीकृत नावही मोबाईलच्या स्क्रीनवर दिसणार आहे.

केंद्र सरकारच्या दूरसंचार विभागाने यासंदर्भात दूरसंचार कंपन्यांसाठी मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. त्यानुसार, ग्राहकांना अनोळखी कॉलरची ओळख समजण्यासाठी स्वतंत्र ॲपचा आधार घ्यावा लागणार नाही. दूरसंचार कंपन्यांच्या नेटवर्कमधूनच ही माहिती उपलब्ध करून दिली जाणार आहे.

कॉन्टॅक्टमध्ये नंबर नसला तरी नाव दिसणार!

सध्या एखाद्या व्यक्तीचा मोबाईल क्रमांक संपर्क यादीत सेव्ह असेल, तरच त्याचे नाव स्क्रीनवर दिसते. मात्र, CNAP सुविधेमध्ये परिस्थिती बदलणार आहे. उदाहरणार्थ, ‘अ’ व्यक्तीने ‘ब’ व्यक्तीला फोन केला आणि ‘ब’ च्या मोबाईलमध्ये ‘अ’ चा क्रमांक सेव्ह नसेल, तरीही कॉल येताना संबंधित सिमकार्डच्या नोंदणीकृत मालकाचे नाव स्क्रीनवर दिसू शकते. ही माहिती दूरसंचार कंपनीकडे उपलब्ध असलेल्या ग्राहक नोंदींवर आधारित असेल.

परदेशातून फोन आल्यास वेगळी ओळख

या सुविधेचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे आंतरराष्ट्रीय कॉलची ओळख. परदेशातून फोन आल्यास स्क्रीनवर ‘आंतरराष्ट्रीय कॉल’ असा संदेश दिसणार आहे. त्यामुळे देशांतर्गत क्रमांक आणि विदेशातून येणारा कॉल यातील फरक ग्राहकांना समजू शकेल.

४जी आणि ५जी ग्राहकांना मिळणार लाभ

प्रारंभी ही सेवा ४जी आणि ५जी नेटवर्क वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी उपलब्ध होणार आहे. २जी आणि ३जी वापरकर्त्यांसाठी तसेच लँडलाईन सेवेसाठी स्वतंत्रपणे पुढील व्यवस्था केली जाणार आहे. त्यामुळे सर्व मोबाईलवर एकाच वेळी ही सुविधा उपलब्ध होईल, असे समजणे योग्य ठरणार नाही.

सायबर भामट्यांचे फोन ओळखणे होणार सोपे?

बँक अधिकारी, सरकारी कर्मचारी किंवा अन्य संस्थांचे प्रतिनिधी असल्याचे भासवून नागरिकांना फोन करण्याचे प्रकार वाढत आहेत. अशा वेळी कॉल करणाऱ्याचे नोंदणीकृत नाव दिसल्यास संशयास्पद फोन ओळखण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, नाव दिसले म्हणजे फोन सुरक्षित आहे, अशी खात्री देता येणार नाही. त्यामुळे कोणालाही ओटीपी, बँक खात्याची माहिती किंवा गोपनीय तपशील देण्यापूर्वी नागरिकांनी खबरदारी घेणे आवश्यक आहे.

दरम्यान, कॉलरची ओळख लपवण्याची अधिकृत सुविधा घेतलेल्या ग्राहकांचे नाव प्रदर्शित केले जाणार नाही. त्यामुळे १ नोव्हेंबरपासून मोबाईलवर येणाऱ्या अनोळखी कॉलचा अनुभव बदलण्याची शक्यता असून, ट्रूकॉलरशिवाय कॉलरची ओळख समजण्याचा पर्याय ग्राहकांना उपलब्ध होणार आहे.