कच्चं तेल महागलं, आता पेट्रोल-डिझेलचं काय? दरवाढ झाली तर सर्वसामान्यांच्या खिशाला किती झळ बसणार?

नवी दिल्ली : आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत पुन्हा एकदा मोठी वाढ झाली आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धजन्य परिस्थितीचा थेट परिणाम जागतिक तेल बाजारावर होत असल्याचे सांगितले जात आहे. कच्च्या तेलाचा दर प्रति बॅरल 105 डॉलरवर पोहोचल्याने भारताचीही चिंता वाढली आहे. या दरवाढीचा पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींवर परिणाम होणार का, असा प्रश्न आता उपस्थित झाला आहे.

कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी उसळी

जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने तेल आयात करणाऱ्या देशांवरील दबाव वाढला आहे. भारत हा जगातील प्रमुख कच्चे तेल आयातदार देशांपैकी एक आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या दरातील चढ-उताराचा थेट परिणाम भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होतो. कच्च्या तेलाच्या किमती सातत्याने वाढल्यास इंधन कंपन्यांच्या खर्चातही वाढ होण्याची शक्यता असते.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीकडे जगाचे लक्ष

कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्याच्या दृष्टीने होर्मुझची सामुद्रधुनी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. या मार्गातून मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची वाहतूक होते. भारताच्या कच्च्या तेलाच्या आयातीतीलही मोठा हिस्सा या मार्गावर अवलंबून आहे. त्यामुळे या भागातील युद्धजन्य परिस्थिती अधिक चिघळली किंवा तेलाच्या पुरवठ्यात अडथळा निर्माण झाला, तर जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.

पेट्रोल-डिझेल महागणार का?

कच्च्या तेलाच्या दरात झालेल्या वाढीनंतर भारतात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढण्याची चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्चे तेल महागले म्हणून देशांतर्गत इंधनाच्या किमतीत तातडीने वाढ होईलच असे नाही. भारत अनेक देशांकडून कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे कोणत्याही एका देशावर किंवा पुरवठा मार्गावर संपूर्ण अवलंबित्व नसल्याने पुरवठ्याचा धोका काही प्रमाणात कमी होतो.

यापूर्वी कच्च्या तेलाच्या किमतीत सातत्याने वाढ होत असताना मे महिन्यात पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात सलग चार वेळा वाढ करण्यात आली होती. त्यामुळे सध्याच्या परिस्थितीत पुन्हा इंधन दरवाढ होणार का, याकडे वाहनचालकांचे लक्ष लागले आहे.

देशात पेट्रोल-डिझेलचा पुरेसा साठा

दरम्यान, जागतिक बाजारातील कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींचा तातडीने भारतीय ग्राहकांवर परिणाम होऊ नये, यासाठी देशात पेट्रोल आणि डिझेलचा पुरेसा साठा असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे सध्याच्या परिस्थितीत इंधनाच्या किमतींवर तात्काळ मोठा परिणाम होण्याची शक्यता मर्यादित असल्याचे मानले जात आहे. मात्र, युद्धजन्य परिस्थिती दीर्घकाळ कायम राहिल्यास परिस्थिती बदलण्याची शक्यता आहे.

रुपयावरही दबाव

कच्च्या तेलाच्या दरवाढीसोबतच भारतीय रुपयावरही दबाव निर्माण झाला आहे. रुपया 0.2 टक्क्यांनी घसरून प्रति डॉलर 95.30 या पातळीवर आला आहे. ही जवळपास दहा दिवसांतील नीचांकी पातळी असल्याचे सांगितले जात आहे. डॉलरच्या तुलनेत रुपया कमजोर झाल्यास भारतासाठी कच्च्या तेलाची आयात आणखी महाग होऊ शकते.

एकूणच, कच्च्या तेलाचा दर प्रति बॅरल 105 डॉलरवर पोहोचल्याने भारतासमोर आर्थिक आव्हान वाढले आहे. सध्या पेट्रोल-डिझेलच्या दरवाढीबाबत कोणताही निश्चित निर्णय झालेला नसला तरी कच्च्या तेलाच्या किमती, रुपयाचा विनिमय दर आणि जागतिक युद्धजन्य परिस्थिती यावर पुढील चित्र अवलंबून राहणार आहे. त्यामुळे वाहनचालकांसह सर्वसामान्यांचे लक्ष आता पेट्रोल-डिझेलच्या पुढील दरांकडे लागले आहे.