दिवाळीनंतर UPI वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! २ हजारांवरील पेमेंटवर MDR शुल्क लागू होणार? नवा नियम कधीपासून?
पुणे : दिवाळीचा सण संपल्यानंतर आता UPI पेमेंटसंदर्भातील नव्या नियमांची चर्चा सुरू झाली आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) कडून २,००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या काही निवडक व्यवहारांवर मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) शुल्क लागू करण्याची तयारी केली जात आहे. त्यामुळे दुकानदारांसह ग्राहकांचेही या नियमांकडे लक्ष लागले आहे.
यापूर्वी NPCI ने १५ ऑक्टोबरपासून हे शुल्क लागू करण्याची तयारी केली होती. मात्र, दिवाळी आणि सणासुदीचा काळ लक्षात घेता हा निर्णय पुढे ढकलण्यात आला. NPCI ने १३ ऑक्टोबर रोजी जारी केलेल्या निवेदनात निवडक पर्सन-टू-मर्चंट (P2M) UPI व्यवहारांवर दिवाळीनंतर MDR शुल्क लागू केले जाईल, असे स्पष्ट केले होते. मात्र, यासाठीची निश्चित तारीख स्वतंत्रपणे जाहीर करण्यात येणार होती. अद्याप नव्या तारखेची अधिकृत घोषणा झालेली नाही.
२,००० रुपयांपेक्षा जास्त व्यवहारांवर किती शुल्क?
NPCI ने १५ सप्टेंबर रोजी जारी केलेल्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार, २,००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या पात्र मर्चंट पेमेंटवर ०.४ टक्के MDR शुल्क आकारले जाऊ शकते. मात्र, ७५,००० रुपये किंवा त्यापेक्षा जास्त रकमेच्या व्यवहारांसाठी या शुल्काची कमाल मर्यादा ३०० रुपये निश्चित करण्यात आली आहे.
उदाहरणार्थ, एखाद्या दुकानदाराने UPI च्या माध्यमातून १ लाख रुपयांचे पेमेंट स्वीकारले, तर ०.४ टक्क्यांनुसार ४०० रुपये शुल्क आकारले जाईल. मात्र, कमाल मर्यादा ३०० रुपये असल्याने दुकानदाराला ३०० रुपयेच शुल्क द्यावे लागेल.
रेल्वे, विमा आणि इंधन व्यवहारांसाठी वेगळे शुल्क
काही विशिष्ट व्यवहारांसाठी स्वतंत्र शुल्क निश्चित करण्यात आले आहे. रेल्वे, टेलिकॉम, विमा आणि इंधन यांसारख्या श्रेणींमध्ये २,००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या पात्र व्यवहारांवर ५ रुपयांचे निश्चित शुल्क आकारले जाऊ शकते. तर म्युच्युअल फंड, शेअर्स आणि स्टॉक ब्रोकरशी संबंधित व्यवहारांवर ०.०२ टक्के MDR दर लागू होईल. या व्यवहारांसाठीही कमाल शुल्क ३०० रुपये असेल.
ग्राहकांना UPI पेमेंटसाठी पैसे मोजावे लागणार का?
या नियमातील सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे MDR शुल्क ग्राहकांकडून नव्हे, तर पेमेंट स्वीकारणाऱ्या व्यापाऱ्यांकडून आकारले जाते. त्यामुळे प्रस्तावित नियमांनुसार ग्राहकांना UPI पेमेंट करताना स्वतंत्रपणे हे शुल्क द्यावे लागणार नाही.
एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवणे मोफतच राहणार
पर्सन-टू-पर्सन (P2P) म्हणजेच एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवण्याच्या व्यवहारांवर MDR शुल्क लागू होणार नाही. कुटुंबातील सदस्यांना पैसे पाठवणे, मित्रांसोबत बिलाची रक्कम विभागून देणे किंवा स्वतःच्या वेगवेगळ्या बँक खात्यांमध्ये पैसे ट्रान्सफर करणे, असे व्यवहार पूर्वीप्रमाणेच मोफत राहतील.
त्यामुळे UPI वापरणाऱ्यांनी हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, प्रस्तावित MDR शुल्क सर्व UPI व्यवहारांसाठी नसून केवळ निवडक व्यापारी व्यवहारांसाठी आहे. या नियमांच्या अंमलबजावणीची अधिकृत तारीख अद्याप जाहीर झालेली नाही.
