पेट्रोल पंपावर UPI बंद होणार? 2 हजारांपेक्षा जास्त पेमेंटवर नवा MDR; महाराष्ट्रातील 8 हजार पंपांवर परिणामाची शक्यता, 27 सप्टेंबरला मोठा निर्णय!
पुणे : पेट्रोल-डिझेल भरल्यानंतर यूपीआयने पेमेंट करणाऱ्या वाहनचालकांसाठी महत्त्वाची अपडेट समोर आली आहे. 2 हजारांपेक्षा जास्त रकमेच्या यूपीआय व्यापारी व्यवहारांवर लागू होणाऱ्या नव्या एमडीआर शुल्कामुळे पेट्रोल पंप चालकांमध्ये नाराजी आहे. त्यामुळे येत्या काळात काही पेट्रोल पंपांवर 2 हजारांपेक्षा जास्त रकमेचे यूपीआय पेमेंट स्वीकारले जाणार नाही आणि ग्राहकांना रोख पैसे द्यावे लागू शकतात, अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. महाराष्ट्रातील पेट्रोल डीलर्स याबाबत 27 सप्टेंबरला पुढील भूमिका निश्चित करणार आहेत.
केंद्र सरकारच्या नव्या यूपीआय शुल्करचनेनुसार 15 ऑक्टोबर 2026 पासून 2 हजारांपेक्षा जास्त रकमेच्या पात्र व्यापारी व्यवहारांवर एमडीआर लागू होणार आहे. सर्वसाधारण व्यवहारांसाठी एमडीआर 0.4 टक्के असला, तरी पेट्रोल-डिझेलसारख्या इंधन व्यवहारांसाठी 2 हजारांवरील व्यवहारावर प्रति व्यवहार ₹5 इतके निश्चित शुल्क लागू होणार आहे. सरकारने स्पष्ट केले आहे की हे शुल्क ग्राहकांकडून थेट आकारले जाणार नाही.
मात्र, पेट्रोल पंप चालकांचा मुख्य आक्षेप त्यांच्या ठराविक विक्री मार्जिनवर आहे. पेट्रोल-डिझेल विक्रीमध्ये डीलर्सना प्रति लिटर निश्चित मार्जिन मिळते. त्यामुळे यूपीआय व्यवहारावर लागणारा अतिरिक्त खर्च ग्राहकांकडून वसूल करता येत नसल्याने त्याचा थेट परिणाम डीलर्सच्या उत्पन्नावर होऊ शकतो, असे पेट्रोल डीलर्सचे म्हणणे आहे.
याच कारणामुळे काही पेट्रोल पंप चालकांनी 2 हजारांपेक्षा अधिकच्या यूपीआय व्यवहाराऐवजी रोख रक्कम स्वीकारण्याची भूमिका घेण्यास सुरुवात केली आहे. मात्र, सध्या संपूर्ण महाराष्ट्रातील सर्व पेट्रोल पंपांवर यूपीआय बंद करण्यात आलेले नाही. अंतिम निर्णय डीलर्सच्या बैठकीनंतर आणि केंद्र सरकारसोबत सुरू असलेल्या चर्चेनंतर स्पष्ट होणार आहे.
महाराष्ट्रात या निर्णयाचा मोठा परिणाम होऊ शकतो. राज्यात जवळपास 8 हजार पेट्रोल पंप, तर पुणे जिल्ह्यात सुमारे 350 पेट्रोल पंप असल्याची माहिती पेट्रोल डीलर्सनी दिली आहे. मोठ्या प्रमाणात पेट्रोल-डिझेल खरेदी करणारे वाहनचालक, ट्रान्सपोर्ट व्यावसायिक आणि व्यावसायिक वाहनधारक यांना यूपीआयऐवजी रोख रक्कम जवळ ठेवण्याची वेळ येऊ शकते.
दरम्यान, पेट्रोलियम डीलर्सच्या प्रतिनिधींनी सरकारकडे इंधन व्यवहारांना या शुल्कातून पूर्ण सूट देण्याची मागणी केली आहे. पेट्रोलियम मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांसोबत या विषयावर चर्चा देखील झाली असून, अद्याप इंधन क्षेत्राला एमडीआरमधून पूर्णपणे वगळण्याचा अंतिम निर्णय झालेला नाही.
महत्त्वाचे म्हणजे यूपीआय पूर्णपणे बंद होत नाहीये. व्यक्ती-ते-व्यक्ती व्यवहारांवर कोणतेही एमडीआर लागू होणार नाही. तसेच 2 हजारांपर्यंतचे पात्र व्यापारी यूपीआय व्यवहार विनाशुल्क राहणार आहेत. सरकारच्या माहितीनुसार सुमारे 96 टक्के व्यापारी यूपीआय व्यवहार नव्या एमडीआरमुळे प्रभावित होणार नाहीत.
त्यामुळे आता 27 सप्टेंबरच्या महाराष्ट्रातील पेट्रोल डीलर्सच्या बैठकीकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. त्या बैठकीत यूपीआय स्वीकारणे सुरू ठेवायचे की 2 हजारांवरील व्यवहारांसाठी रोख रकमेचा पर्याय स्वीकारायचा, याबाबतची भूमिका स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे.
