खडकवासल्याच्या पाणी नियोजनात मोठा बदल; १५ नोव्हेंबरलाच रब्बी आवर्तन थांबणार, उन्हाळी सिंचनाचे काय?

पुणे : खडकवासला धरणातून ग्रामीण भागातील पिण्याच्या पाण्यासह शेतीच्या सिंचनासाठी सुरू असलेले रब्बी आवर्तन १५ नोव्हेंबरपर्यंतच सुरू ठेवण्याचे नियोजन जलसंपदा विभागाने केले आहे.

यंदा दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाल्याने उपलब्ध पाण्याचा जपून वापर करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. रब्बी हंगामासाठी एकूण साडेचार टीएमसी पाणी उपलब्ध करून देण्याचा अंदाज आहे. मात्र, धरणांमधील मर्यादित पाणीसाठ्यामुळे उन्हाळी आवर्तनाबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.

कालवा सल्लागार समितीच्या बैठकीत जलसंपदामंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी पाणीवाटपाच्या नियोजनाची माहिती दिली. ग्रामीण भागातील नागरिकांच्या पिण्याच्या पाण्याबरोबरच शेती आणि पशुधनाच्या गरजांचाही विचार करून पाण्याचे नियोजन करण्यावर बैठकीत भर देण्यात आला.

यंदा २५ सप्टेंबरपासून रब्बी आवर्तनाला सुरुवात झाली. २९ ऑक्टोबरपर्यंत या आवर्तनातून ३.१२ टीएमसी पाण्याचा वापर झाला आहे. उर्वरित कालावधीत आणखी सव्वा टीएमसी पाण्याची आवश्यकता भासण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे रब्बी हंगामासाठी एकूण साडेचार टीएमसी पाणी देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. पाण्याची टंचाई लक्षात घेता नागरिकांसह शेतकऱ्यांनीही उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

धरणांमध्ये केवळ २४ टीएमसी पाणीसाठा

सध्या खडकवासला धरणसाखळीत अंदाजे २४ टीएमसी पाणी उपलब्ध असल्याची माहिती बैठकीत देण्यात आली. पुणे महापालिकेकडून २१ टीएमसी पाण्याची मागणी करण्यात आली होती. मात्र, उपलब्ध पाणीसाठ्याचा विचार करता पुढील ऑगस्टपर्यंत पुणे शहरासाठी १३ टीएमसी पाण्याच्या नियोजनावर चर्चा झाली.

या पाणीसाठ्यातून रब्बी आवर्तनाचे उर्वरित पाणी, पुणे शहर आणि ग्रामीण भागातील पिण्याच्या पाण्याची गरज तसेच बाष्पीभवनामुळे होणारी पाण्याची घट यांचा विचार करावा लागणार आहे. त्यामुळे पुणे शहरातील पाणीवापरावर नियंत्रण ठेवण्याची गरजही बैठकीत व्यक्त करण्यात आली. शहर आणि ग्रामीण भागाने समन्वय साधून पिण्याच्या पाण्याला सर्वाधिक प्राधान्य द्यावे, अशी भूमिका मांडण्यात आली.

उन्हाळ्यात सिंचनासाठी पाणी मिळणार का?

रब्बी आवर्तन संपल्यानंतर उन्हाळी हंगामासाठी पुरेसा पाणीसाठा उपलब्ध राहण्याबाबत साशंकता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे उन्हाळ्यात सिंचनासाठी आवर्तन देणे कठीण होण्याची शक्यता आहे. मात्र, सध्याच्या पाण्याची बचत झाल्यास उन्हाळ्यात एखादे छोटे आवर्तन देता येऊ शकते, असा अंदाज अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला आहे. प्रत्यक्षात उन्हाळी आवर्तनाचे नियोजन प्रत्येक प्रकल्पातील शिल्लक पाणीसाठा आणि पाण्याच्या वापरावर अवलंबून असणार आहे.

खरीप आणि पालखी आवर्तनासाठी किती पाणी वापरले?

यंदा पालखी सोहळ्यासाठी ७ ते १५ जुलैदरम्यान पहिले आवर्तन देण्यात आले होते. त्यानंतर १६ जुलै ते २४ सप्टेंबर या कालावधीत खरीप हंगाम आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी आवर्तन सुरू ठेवण्यात आले. या काळात एकूण ६.३८ टीएमसी पाण्याचा वापर झाला. यासाठी धरणातील ओव्हरफ्लोचे पाणी तसेच साठवलेल्या पाण्याचा वापर करण्यात आल्याची माहिती पाटबंधारे विभागाने दिली.