सोलापुरात दुष्काळाचा पहिला मोठा घाव; जनावरांच्या चाऱ्यालाही ‘नो एंट्री’, जिल्हाधिकाऱ्यांचा कडक आदेश

सोलापूर : पावसाची तब्बल ५० टक्के तूट आणि खरीप पिकांच्या नुकसानीनंतर सोलापूर जिल्ह्यात दुष्काळाचे संकट अधिक तीव्र झाले आहे. राज्य सरकारने जिल्ह्यातील सर्व ११ तालुक्यांचा दुष्काळी उपाययोजनांमध्ये समावेश केल्यानंतर प्रशासनाने आता पशुधनासाठी चारा सुरक्षित ठेवण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे. जिल्ह्यातून चारा आणि मुरघास बाहेर जाण्याचा मार्ग बंद करण्यात आला आहे.

जिल्ह्यात सध्या उपलब्ध असलेला चारा पुढील सुमारे १२० दिवस पुरेल, असा प्रशासनाचा अंदाज आहे. मात्र दुष्काळ वाढत गेल्यास बाहेरील भागातून चाऱ्याची मागणी वाढण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत स्थानिक साठा बाहेर गेल्यास सोलापूरमधील शेतकरी आणि पशुपालकांसमोर चाऱ्याचे मोठे संकट निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे जिल्ह्यात उत्पादित होणारा चारा तसेच मुरघास इतर जिल्ह्यांत किंवा राज्याबाहेर नेण्यास निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

११ तालुक्यांवर दुष्काळाचे सावट

उत्तर सोलापूर, दक्षिण सोलापूर, बार्शी, अक्कलकोट, मोहोळ, माढा, करमाळा, पंढरपूर, सांगोला, माळशिरस आणि मंगळवेढा या सर्व ११ तालुक्यांचा दुष्काळी उपाययोजनांमध्ये समावेश आहे. कमी पाऊस आणि पावसातील मोठ्या खंडामुळे जिल्ह्यातील शेतीची परिस्थितीही चिंताजनक झाली आहे.

जून ते सप्टेंबरदरम्यान सोलापुरात सरासरी ३९८ मिलिमीटर पाऊस अपेक्षित असताना यंदा केवळ १९८ मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली आहे. म्हणजेच पावसाची तूट जवळपास ५० टक्के आहे. सुमारे साडेचार लाख हेक्टर खरीप क्षेत्रापैकी पावणे चार लाख हेक्टरवरील पिकांना फटका बसल्याची माहिती समोर आली आहे. या नुकसानीचे पंचनामे २८ सप्टेंबरपासून सुरू करण्यात आले आहेत.

चारा-पाण्यासोबत पिकांच्या नुकसानीचीही नोंद

दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेण्यासाठी प्रशासनाने यापूर्वीच जिल्ह्यातील विविध भागांची पाहणी केली आहे. पिकांची स्थिती, जमिनीतील ओलावा, पिण्याचे पाणी आणि जनावरांसाठी उपलब्ध चारा याची माहिती घेतली जात आहे. काही भागांत पाण्याच्या टँकरचीही गरज निर्माण झाली आहे.

दरम्यान, दुष्काळामुळे पाण्याचेही काटेकोर नियोजन करण्याची वेळ आली आहे. सोलापूर शहरासह पंढरपूर, सांगोला, मंगळवेढा आणि भीमा नदीकाठच्या गावांच्या पिण्याच्या पाण्यासाठी उजनी धरणातील ३५ टीएमसी पाणीसाठा १५ ऑक्टोबर २०२६ ते ३१ जुलै २०२७ या कालावधीसाठी राखीव ठेवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.

चारा बाहेर नेल्यास कारवाईचा इशारा

प्रशासनाच्या आदेशानुसार सोलापूर जिल्ह्यात उत्पादित झालेला चारा किंवा मुरघास जिल्ह्याबाहेर अथवा राज्याबाहेर नेण्यास मनाई राहणार आहे. आदेशाचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाई केली जाणार आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या काळात शेतकऱ्यांच्या पिकांसोबतच जनावरांसाठी चारा आणि पाण्याचा पुरवठा सुरळीत ठेवणे हे प्रशासनासमोरील मोठे आव्हान ठरणार आहे.