नटसम्राट हरपला! पहाटे अचानक छातीत दुखलं, ४५ मिनिटं डॉक्टरांचे प्रयत्न; नाना पाटेकरांनी ७५व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास

पुणे : पडद्यावरचा दमदार आवाज, अंगावर काटा आणणारे संवाद आणि प्रत्येक भूमिकेत जीव ओतणारा अभिनय… या सगळ्याची ओळख असलेलं नाव म्हणजे नाना पाटेकर. मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील या दिग्गज अभिनेत्याच्या निधनाची बातमी समोर आली आणि अवघ्या सिनेसृष्टीवर शोककळा पसरली. वयाच्या ७५व्या वर्षी नाना पाटेकर यांनी गोव्यात अखेरचा श्वास घेतला. गुरुवारी पहाटे त्यांच्या गोव्यातील निवासस्थानी त्यांना तीव्र हृदयविकाराचा झटका आला. त्यानंतर त्यांना तातडीने रुग्णालयात नेण्यात आलं; मात्र डॉक्टरांचे शर्थीचे प्रयत्नही अपुरे ठरले.

मिळालेल्या माहितीनुसार, नाना पाटेकर हे गोव्यातील डोना पाउला परिसरातील आपल्या घरी होते. पहाटे त्यांना छातीत तीव्र वेदना जाणवू लागल्या. वैद्यकीय पथकाला तातडीने बोलावण्यात आलं. त्यानंतर त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं. डॉक्टरांनी जवळपास ४५ मिनिटे सीपीआर देऊन त्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला, मात्र त्यांना शुद्धीवर आणण्यात यश आलं नाही. सकाळी सुमारे ५.२० वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आलं. त्यांच्या मृत्यूची प्राथमिक माहिती हृदयविकाराच्या झटक्याशी संबंधित असल्याचे डॉक्टरांकडून सांगण्यात आले आहे.

रंगभूमीपासून सुरू झालेला प्रवास

विश्वनाथ दिनकरराव पाटेकर, म्हणजेच नाना पाटेकर. महाराष्ट्राच्या मातीतून आलेल्या या कलाकाराने आपल्या अभिनयाची मुहूर्तमेढ रंगभूमीवर रोवली. मराठी नाटकांमधून अभिनयाची बारकावे आत्मसात केल्यानंतर त्यांनी चित्रपटसृष्टीकडे मोर्चा वळवला. १९७८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांच्या हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रवासाला सुरुवात झाली.

यानंतर त्यांनी मराठी आणि हिंदी अशा दोन्ही भाषांमध्ये विविध प्रकारच्या भूमिका साकारल्या. गंभीर, आक्रमक, भावनिक, विनोदी अशा प्रत्येक भूमिकेला त्यांनी स्वतःची वेगळी छाप दिली. त्यामुळे केवळ अभिनेता म्हणून नव्हे, तर स्वतःची स्वतंत्र अभिनयशैली निर्माण करणारा कलाकार म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली.

‘परिंदा’पासून ‘क्रांतिवीर’पर्यंत दमदार अभिनय

१९८८ मधील ‘सलाम बॉम्बे!’ आणि त्यानंतर १९८९ मध्ये आलेल्या ‘परिंदा’ या चित्रपटांनी त्यांच्या कारकिर्दीला वेगळी दिशा दिली. ‘परिंदा’मधील ‘अण्णा’ या व्यक्तिरेखेने नाना पाटेकरांच्या अभिनयातील तीव्रता प्रेक्षकांसमोर आणखी प्रभावीपणे मांडली.

यानंतर ‘क्रांतिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘खामोशी’, ‘प्रहार’, ‘तिरंगा’, ‘वेलकम’ यांसारख्या चित्रपटांमधून त्यांनी प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवलं. ‘क्रांतिवीर’मधील भूमिकेसाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला, तर ‘अग्निसाक्षी’साठीही राष्ट्रीय पुरस्काराने त्यांचा गौरव करण्यात आला. २०१३ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केलं.

‘वेलकम’मधील उदय शेट्टी आजही प्रेक्षकांच्या लक्षात

नाना पाटेकर म्हणजे केवळ गंभीर भूमिका असं समीकरण त्यांनी स्वतःच मोडलं. ‘वेलकम’ चित्रपटातील उदय शेट्टी या विनोदी व्यक्तिरेखेतून त्यांनी आपल्या अभिनयाची आणखी एक बाजू दाखवून दिली. त्यांचे संवाद, देहबोली आणि चेहऱ्यावरील हावभाव यामुळे ही व्यक्तिरेखा प्रचंड लोकप्रिय झाली. त्यामुळे जुन्या पिढीसोबतच नव्या पिढीतही नाना पाटेकर यांची लोकप्रियता कायम राहिली.

अभिनेता, दिग्दर्शक आणि रंगकर्मी अशी बहुआयामी ओळख

नाना पाटेकर यांनी केवळ अभिनयापुरतं स्वतःला मर्यादित ठेवलं नाही. ‘प्रहार : द फायनल अटॅक’ या चित्रपटाचं दिग्दर्शनही त्यांनी केलं. रंगभूमीवरील अनुभव, चित्रपटातील अभिनय आणि दिग्दर्शन या तिन्ही क्षेत्रांमध्ये त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली.

त्यांच्या कारकिर्दीत पुरस्कारांची मोठी शिदोरी जमा झाली. मात्र पुरस्कारांपेक्षा प्रेक्षकांनी दिलेली दाद हीच त्यांच्या कारकिर्दीची खरी कमाई ठरली. पडद्यावर त्यांचा आवाज घुमला की व्यक्तिरेखेला वेगळंच वजन मिळत असे.

सामाजिक कार्यातही सक्रिय

चित्रपटसृष्टीबाहेरही नाना पाटेकर यांची एक संवेदनशील व्यक्ती म्हणून ओळख होती. शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी काम करणाऱ्या **‘नाम फाउंडेशन’**च्या माध्यमातून त्यांनी सामाजिक कार्यात योगदान दिलं. अभिनयासोबतच समाजासाठी काहीतरी करण्याची त्यांची भूमिका कायम चर्चेत राहिली.

नाना पाटेकर यांच्या अचानक निधनाने मराठी तसेच हिंदी चित्रपटसृष्टीने एक अष्टपैलू आणि प्रभावी कलाकार गमावला आहे. रंगभूमीपासून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास अनेक दशकांनंतरही प्रेक्षकांच्या स्मरणात राहिला. नाना पाटेकर नावाचा हा ‘नटसम्राट’ पडद्यावरून कायमचा निघून गेला असला, तरी त्यांच्या भूमिका, संवाद आणि अभिनयाची ताकद पुढच्या अनेक पिढ्यांच्या आठवणीत जिवंत राहणार आहे.