शेतकऱ्यांसाठी मोठी बातमी! अपघाती मृत्यू किंवा अपंगत्व आल्यास मिळणार 2 लाखांची मदत; जाणून घ्या योजना

मुंबई : शेतीची कामे करताना अनेकदा शेतकऱ्यांना अपघाताला सामोरं जावं लागतं. वीज पडणे, पूर, सर्पदंश, विंचूदंश, रस्ते अपघात किंवा इतर दुर्घटनांमध्ये काही शेतकऱ्यांचा मृत्यू होतो, तर काहींना कायमस्वरूपी अपंगत्व येते.

घरातील कर्त्या व्यक्तीचा अपघाती मृत्यू झाल्यास कुटुंबाचा आर्थिक आधारही हिरावला जातो. अशा संकटात सापडलेल्या शेतकरी कुटुंबांना आर्थिक आधार मिळावा, यासाठी गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना राबवली जाते.

या योजनेअंतर्गत अपघाती मृत्यू किंवा अपंगत्व आल्यास आर्थिक मदत दिली जाते. या योजनेचा लाभ किती मिळतो, पात्रता काय आहे, कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत आणि ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा, जाणून घेऊया.

किती मिळते नुकसानभरपाई?

शेतीचे काम करताना झालेल्या अपघातात शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्यास किंवा काही अवयव निकामी झाल्यास नियमानुसार आर्थिक मदत दिली जाते.

अपघाती मृत्यू झाल्यास – 2 लाख रुपये
दोन्ही डोळे अथवा दोन्ही हात किंवा दोन्ही पाय निकामी झाल्यास – 2 लाख रुपये
एक डोळा आणि एक हात किंवा एक पाय निकामी झाल्यास – 2 लाख रुपये
एक डोळा अथवा एक हात किंवा एक पाय निकामी झाल्यास – 1 लाख रुपये

या योजनेचा लाभ शेतकरी तसेच शेतकरी कुटुंबातील पात्र व्यक्तीला घेता येतो.

ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा?

सर्वप्रथम लॅपटॉप किंवा संगणकावर महाडीबीटीच्या शेतकरी पोर्टलवर जावे. त्यानंतर ‘वैयक्तिक शेतकरी’ हा पर्याय निवडून Farmer ID टाकावा. त्यानंतर मोबाईलवर आलेला OTP भरावा.

OTP भरल्यानंतर तुमची वैयक्तिक माहिती स्क्रीनवर दिसेल. त्यानंतर जात श्रेणी आणि अपंगत्व या पर्यायावर क्लिक करून आवश्यक माहिती भरावी. जात प्रमाणपत्र आणि लागू असल्यास अपंगत्व प्रमाणपत्र अपलोड करावे.

माहिती भरल्यानंतर ‘सेव्ह’ केल्यावर तुमची प्रोफाइल तयार होईल. त्यानंतर Bank Details भरण्याचा पर्याय उपलब्ध होईल. त्यात आवश्यक बँक माहिती भरावी.

यानंतर डाव्या बाजूला असलेल्या ‘घटकासाठी अर्ज करा’ या पर्यायावर क्लिक करावे. पुढील पेजवर ‘गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना’ हा पर्याय निवडून ‘बाबी निवडा’वर क्लिक करावे.

अर्जामध्ये कोणती माहिती भरावी?

‘बाबी निवडा’वर क्लिक केल्यानंतर अर्जदाराचा प्रकार निवडावा. यामध्ये जमीनधारक शेतकरी (स्वतः) किंवा कुटुंबातील सदस्याचा अपघात झाला असल्यास त्यानुसार योग्य पर्याय निवडावा.

त्यानंतर अपघाताचा प्रकार निवडावा. यामध्ये मृत्यू किंवा अपंगत्व यापैकी योग्य पर्याय निवडावा.

यानंतर अर्जदाराचे अपघातग्रस्त शेतकऱ्याशी असलेले कौटुंबिक नाते नमूद करावे. त्यानंतर अपघातग्रस्त शेतकऱ्याचा आधार क्रमांक, नाव, वडिलांचे नाव, आडनाव, लिंग आणि जन्मतारीख यांसह आवश्यक माहिती भरावी.

पुढे अपघाताचे स्वरूप, अपघाताची तारीख, मृत्यूची तारीख आणि घटनेच्या वेळी शेतकऱ्याचे वय यासंबंधी माहिती भरावी.

अपघाताच्या वेळी संबंधित व्यक्ती वाहन चालवत होती का, याचीही माहिती ‘होय’ किंवा ‘नाही’ या पर्यायातून निवडावी. त्यानंतर बँकेची आवश्यक माहिती भरावी.

अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक?

योजनेचा लाभ घेण्यासाठी प्रकरणानुसार खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असू शकते:

7/12 उतारा किंवा 8-अ उतारा (मूळ प्रत)
मृत्यू दाखला (स्वयं-साक्षांकित प्रत)
प्रथम माहिती अहवाल (FIR)
घटनास्थळ पंचनामा (स्वयं-साक्षांकित प्रत)
वयाचा पुरावा
जन्मदाखला किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला
शाळेच्या मुख्याध्यापकांचे प्रमाणपत्र किंवा ग्रामपंचायतीचे प्रमाणपत्र
पारपत्र किंवा निवडणूक ओळखपत्र
वयाचा पुरावा उपलब्ध नसल्यास शपथपत्र
शिधापत्रिका (नियमानुसार साक्षांकित प्रत)
संबंधित फेरफार नोंद (गाव नमुना क्रमांक 6 ड)
वारस नोंद (गाव नमुना क्रमांक 6 क)
कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांसमोर केलेले विहित नमुन्यातील प्रतिज्ञापत्र

अपघाताच्या स्वरूपानुसार इन्क्वेस्ट पंचनामा, पोस्टमॉर्टेम अहवाल, रासायनिक विश्लेषण अहवाल, पोलिस अंतिम अहवाल, दोषारोपपत्र किंवा वाहन चालविण्याचा परवाना यांसारखी अतिरिक्त कागदपत्रेही आवश्यक ठरू शकतात.

अपंगत्व आल्यास कोणती कागदपत्रे लागतील?

अपंगत्व किंवा अवयव निकामी झाल्याचे कारण स्पष्ट करणारे डॉक्टरांचे अंतिम प्रमाणपत्र किंवा दवाखान्याच्या नोंदी सादर कराव्या लागतात.

तसेच प्राथमिक आरोग्य केंद्र, उपकेंद्र किंवा जिल्हा शल्यचिकित्सक यांच्या प्रतिस्वाक्षरीसह कायमस्वरूपी अपंगत्वाचे प्रमाणपत्र आवश्यक असते.

दावा किती दिवसांत करावा?

अपघातानंतर शक्यतो 45 दिवसांच्या आत दावा नोंदवण्याचा प्रयत्न करावा.

सर्व आवश्यक कागदपत्रे अपलोड केल्यानंतर अर्जातील माहिती आणि कागदपत्रे खरी असल्याची घोषणा करून संबंधित पर्यायांवर टिक करावी आणि अर्ज सबमिट करावा.

त्यानंतर ‘अर्ज सादर करा’ या पर्यायावर क्लिक करावे. ‘पाहा’ या पर्यायातून अर्जाची स्थिती तपासता येते. अर्ज प्रक्रियेसाठी पोर्टलवर दाखवण्यात येणारे शुल्क भरल्यानंतर अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण होते.

टीप : अर्ज करताना सध्याच्या महाडीबीटी पोर्टलवरील सूचना, पात्रता, शुल्क आणि आवश्यक कागदपत्रांची यादी तपासावी. नियम किंवा पोर्टलवरील प्रक्रिया बदललेली असू शकते.