ना मोठं शहर, ना हजारोंची लोकसंख्या! पुणे जिल्ह्यातील ८५१ लोकांच्या गावाने मारली बाजी; थेट ५ कोटींचं बक्षीस
पुणे : गावाची लोकसंख्या कमी असली, तरी विकासाची जिद्द मोठी असेल तर काय घडू शकतं, याचं उदाहरण पुरंदर तालुक्यातील आडाचीवाडीने घालून दिलं आहे. मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानाच्या पहिल्याच वर्षी या गावाने राज्यात प्रथम क्रमांक पटकावला असून, पाच कोटी रुपयांचे पारितोषिक मिळवले आहे. राळेगणसिद्धी, हिवरे बाजार आणि पाटोदा या गावांनंतर आता आडाचीवाडीनेही ग्रामविकासाच्या क्षेत्रात स्वतःची ओळख निर्माण केली आहे.
८५१ लोकसंख्या, पण विकासाचा आवाका मोठा!
नऊ डोंगरांच्या कुशीत वसलेल्या आडाचीवाडीची लोकसंख्या अवघी ८५१ आहे. यामध्ये ४०२ पुरुष आणि ४४९ महिलांचा समावेश असून, गावाचा साक्षरता दर ८५.५३ टक्के आहे. गावातील ४६५ जण कामगार आहेत. एकेकाळी पाणीटंचाई, धुळकट रस्ते आणि मर्यादित नागरी सुविधांचा सामना करणाऱ्या या गावाने राजकीय मतभेद बाजूला ठेवून विकासासाठी एकजूट साधली. सरपंच सुवर्णा बजरंग पवार यांच्या नेतृत्वाखाली ग्रामपंचायतीने सरकारी योजनांना लोकसहभाग, श्रमदान आणि सामाजिक उत्तरदायित्व निधीची जोड दिली.
गावातील १५ पाणंद रस्त्यांचा प्रश्न सोडवला
आडाचीवाडीच्या विकासातील महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे गावातील सर्व १५ पाणंद रस्ते खुले करण्याची मोहीम. अतिक्रमणे आणि वहिवाटीच्या अडचणी दूर करून या रस्त्यांची महसुली नोंदींमध्ये ‘ग्रामस्थांची वहिवाट’ अशी नोंद करण्यात आली. सर्व रस्त्यांचे सिमेंट-काँक्रिटीकरण करण्यात आले असून, महापुरुषांची नावे देण्यात आली आहेत. रस्त्यांच्या दुतर्फा वृक्षारोपणही करण्यात आले. त्यामुळे शेतकऱ्यांना शेतापर्यंत पोहोचणे आणि शेतीमालाची वाहतूक करणे सुलभ होण्यास मदत झाली आहे.
पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी जलसंधारण
जलयुक्त शिवार अभियान आणि ग्रामस्थांच्या श्रमदानातून तलाव, नाले व विहिरींची दुरुस्ती आणि खोलीकरण करण्यात आले. पावसाचे पाणी अडवणे, जमिनीत पाणी मुरवणे आणि उपलब्ध जलस्रोतांचा प्रभावी वापर यावर भर देण्यात आला. या प्रयत्नांमुळे गावातील पाणी उपलब्धता सुधारल्याचे वृत्त आहे.
गावातच व्यायामशाळा, उद्यान आणि डिजिटल शिक्षण
गावात अंतर्गत सिमेंट रस्ते, भूमिगत गटार व्यवस्था, एलईडी पथदिवे आणि जलशुद्धीकरण यंत्रणा उभारण्यात आली आहे. नागरिकांसाठी वातानुकूलित व्यायामशाळा, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी नाना-नानी उद्यान विकसित करण्यात आले आहे. शाळेत डिजिटल वर्ग आणि आधुनिक शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी वातानुकूलित, वाय-फाय सुविधांनी सुसज्ज अभ्यासिकाही उभारण्यात आली आहे.
भूमिपुत्राचा पुढाकार आणि ग्रामस्थांचे श्रमदान
गावाचे सुपुत्र संदेश शिर्के यांनीही विकासकामांसाठी पुढाकार घेतल्याचे वृत्त आहे. ते रायगड येथे निवासी उपजिल्हाधिकारी म्हणून कार्यरत आहेत. मात्र, या यशामागे ग्रामपंचायतीचे नियोजन, प्रशासनाचे सहकार्य आणि ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग महत्त्वाचा ठरला आहे.
पाच कोटींच्या निधीतून आता पुढे काय?
मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानात मिळालेला राज्यातील पहिला क्रमांक आणि पाच कोटी रुपयांचे पारितोषिक हे गावासाठी मोठे यश आहे. या निधीचा नियोजनपूर्वक वापर करून पाणीव्यवस्थापन, शिक्षण, आरोग्य, शेती, रोजगार आणि पर्यावरण संवर्धनाच्या कामांना पुढे नेण्याची संधी गावाला मिळू शकते. राळेगणसिद्धीने सामाजिक परिवर्तनातून, हिवरे बाजारने जलसंधारणातून आणि पाटोदाने लोकसहभागातून वेगळी ओळख निर्माण केली. आता आडाचीवाडीनेही विकासकामांच्या बळावर महाराष्ट्रातील ग्रामपंचायतींसमोर नवा आदर्श ठेवला आहे.
