‘I am not a robot’ वर क्लिक करताच होऊ शकतो मोठा घात! बँक खात्यापासून पासवर्डपर्यंत सर्व काही धोक्यात; ClickFix स्कॅमचा धक्कादायक प्रकार उघड

पुणे : इंटरनेटवर एखादी वेबसाईट उघडल्यानंतर ‘I am not a robot’ किंवा ‘Verify you are not human’ असा पर्याय दिसला की अनेकजण सहज त्यावर क्लिक करतात. मात्र, हीच साधी वाटणारी कृती सायबर गुन्हेगारांसाठी तुमच्या मोबाईल किंवा संगणकात शिरण्याचा मार्ग ठरू शकते. ‘ClickFix’ नावाच्या नव्या सायबर फसवणुकीत बनावट CAPTCHA पडताळणीचा वापर करून वापरकर्त्यांकडूनच धोकादायक कमांड सुरू करून घेतल्या जात आहेत. त्यामुळे पासवर्ड, बँकिंगशी संबंधित माहिती आणि खासगी डेटा चोरीला जाण्याचा धोका वाढला आहे.
पडताळणीच्या नावाखाली नेमका काय खेळ सुरू आहे?

ClickFix स्कॅममध्ये वापरकर्त्याला एखाद्या वेबसाईटवर खऱ्या CAPTCHA प्रमाणे दिसणारे बनावट पडताळणी पान दाखवले जाते. सुरुवातीला हे पान सामान्य वाटते. मात्र, पुढील प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी वापरकर्त्याला काही अनपेक्षित सूचना दिल्या जातात. की-बोर्डवरील Windows + R ही बटणे दाबा, त्यानंतर Ctrl + V आणि Enter दाबा, असे सांगितले जाऊ शकते.

या सूचनांमागे मोठा धोका लपलेला असतो. वापरकर्त्याच्या क्लिपबोर्डवर आधीच घातक कमांड कॉपी केलेली असू शकते. ती रन विंडोमध्ये पेस्ट करून सुरू केल्यास इंटरनेटवरून मालवेअर डाउनलोड होऊ शकते किंवा ते कार्यान्वित होऊ शकते. यानंतर सायबर गुन्हेगारांना उपकरणातील माहिती चोरण्याची संधी मिळू शकते.

या हल्ल्यामुळे ई-मेलचे पासवर्ड, बँकिंग खात्यांची माहिती, वैयक्तिक कागदपत्रे आणि इतर संवेदनशील डेटा धोक्यात येऊ शकतो. काही प्रकरणांमध्ये रॅन्समवेअर किंवा अन्य घातक संगणकीय प्रोग्रामही उपकरणात दाखल होऊ शकतात. त्यामुळे पडताळणीच्या नावाखाली दिलेल्या सूचनांकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते.
‘ClickFix’ चा सापळा ओळखायचा कसा?
कोणतीही वेबसाईट CAPTCHA पूर्ण करण्यासाठी Windows + R, PowerShell किंवा Terminal उघडण्यास सांगत असेल, तर तिथेच सावध व्हा. अनोळखी वेबसाईटने दिलेली कमांड कॉपी करून संगणकात पेस्ट करू नका. संशयास्पद पडताळणी पानावरील सूचनांचे पालन करण्याऐवजी ती वेबसाईट बंद करा. तसेच संगणक, मोबाईल आणि ब्राउझर नियमितपणे अद्ययावत ठेवा. महत्त्वाच्या खात्यांसाठी मजबूत आणि वेगवेगळे पासवर्ड वापरण्यासोबतच उपलब्ध सुरक्षा सुविधांचा वापर करा.
चुकून कमांड सुरू केली तर तातडीने काय कराल?
अशा पद्धतीने कमांड सुरू केली असल्यास उपकरणाचे इंटरनेट कनेक्शन बंद करा आणि विश्वासार्ह सुरक्षा प्रणालीच्या मदतीने संपूर्ण तपासणी करा. दुसऱ्या सुरक्षित उपकरणावरून महत्त्वाच्या खात्यांचे पासवर्ड बदला. बँकिंगची माहिती धोक्यात आल्याचा संशय असल्यास विलंब न करता बँकेला कळवा. आर्थिक फसवणूक झाल्यास तातडीने १९३० या सायबर हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क साधा.
थोडक्यात, CAPTCHA पूर्ण करण्यासाठी संगणकात कमांड टाकण्याची गरज नसते. त्यामुळे ‘मी रोबोट नाही’ हे सिद्ध करण्याच्या नादात स्वतःच सायबर गुन्हेगारांना आपल्या उपकरणाचा मार्ग मोकळा करून देऊ नका.
