रेशन दुकानात धान्य घ्यायला जाण्यापूर्वी हे वाचा! एका चुकीमुळे कायमचं बंद होऊ शकतं मोफत रेशन; सरकारच्या रडारवर १० प्रकारचे कार्डधारक!
पुणे : रेशन दुकानातून मिळणाऱ्या मोफत धान्यावर अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह अवलंबून आहे. मात्र, आता याच धान्याच्या लाभाबाबत मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. काही कार्डधारकांच्या हातातून हा लाभ कायमचा जाण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, अन्न व नागरी पुरवठा विभागाच्या कथित ‘मिशन सुधार’ मोहिमेमुळे रेशनधारकांचे धाबे दणाणले आहेत. अपात्र लाभार्थ्यांची ओळख पटवून त्यांची नावे लाभार्थी यादीतून वगळण्याची पडताळणी केली जात असल्याची माहिती समोर येत आहे. त्यामुळे आपले रेशन कार्ड सुरक्षित आहे का, असा प्रश्न अनेक कुटुंबांना पडला आहे.
शासनाच्या रेशन व्यवस्थेचा लाभ आर्थिकदृष्ट्या गरजू कुटुंबांनाच मिळावा, यासाठी लाभार्थ्यांची पात्रता तपासली जाणार असल्याचे सांगितले जात आहे. यामध्ये केवळ उत्पन्नच नव्हे, तर मालमत्ता, नोकरी, वाहन आणि कुटुंबाच्या आर्थिक स्थितीचाही विचार होऊ शकतो. विशेष म्हणजे, काही प्रशासकीय त्रुटींमुळेही लाभार्थ्यांच्या अडचणी वाढू शकतात.
या १० बाबींमुळे रेशन कार्डवर येऊ शकते संकट!
१. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न शासनाने ठरवलेल्या मर्यादेपेक्षा अधिक असणे.
२. कुटुंबातील एखादी व्यक्ती नियमितपणे आयकर भरत असणे.
३. कुटुंबाच्या नावावर चारचाकी किंवा मोठे वाहन असणे.
४. कुटुंबातील सदस्य शासकीय अथवा निमशासकीय सेवेत नियमित नोकरी करत असणे किंवा सरकारी पेन्शन घेत असणे.
५. निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक बागायती किंवा जिरायती जमीन असणे.
६. गावात किंवा शहरात मोठे, आलिशान आणि पक्के घर असणे.
७. मोठा खासगी व्यवसाय, उद्योग किंवा जीएसटी नोंदणी असणे.
८. एकाच कुटुंबाच्या नावावर एकापेक्षा अधिक रेशन कार्ड असणे.
९. आवश्यक ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण न करणे किंवा आधार क्रमांक रेशन कार्डशी जोडलेला नसणे.
१०. बनावट कागदपत्रांच्या आधारे धान्याचा लाभ घेणे अथवा सलग अनेक महिने रेशनची उचल न करणे.
मोफत धान्य बंद होण्यापूर्वी कार्डधारकांनी काय करावे?
या पार्श्वभूमीवर रेशन कार्डधारकांनी आपल्या कुटुंबाची माहिती अद्ययावत आहे की नाही, हे तपासणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. विशेषतः आधार जोडणी, ई-केवायसी, कुटुंबातील सदस्यांची नोंद आणि उत्पन्नाशी संबंधित कागदपत्रांकडे दुर्लक्ष करू नये. काही माहिती चुकीची असल्यास संबंधित रेशन कार्यालय किंवा पुरवठा विभागाकडे संपर्क साधून दुरुस्ती करून घ्यावी.
दरम्यान, या दहा बाबींचा उल्लेख असला तरी प्रत्येक बाब लागू झाल्याने रेशन कार्ड आपोआप रद्द होईल, असे नाही. उत्पन्न, जमीन आणि मालमत्तेसंबंधी पात्रतेच्या मर्यादा संबंधित योजनेच्या अधिकृत नियमांनुसार ठरतात. त्यामुळे कार्ड रद्द करण्याची कारवाई अधिकृत पडताळणी आणि लागू असलेल्या शासन आदेशानुसारच होणे आवश्यक आहे.
एकीकडे महागाईचा सामना करणाऱ्या सर्वसामान्य कुटुंबांसाठी मोफत धान्य मोठा आधार आहे, तर दुसरीकडे अपात्र लाभार्थ्यांची छाननी करण्याच्या चर्चेमुळे रेशन कार्डधारकांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे. आता या मोहिमेत नेमकी कोणाची पात्रता टिकणार आणि कोणाला रेशनच्या लाभापासून मुकावे लागणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
