भारतातील ‘या’ गावात भरतो तरुणींचा बाजार! पसंती पडली तर करारावर लग्न, थायलंडमध्ये तर चक्क भाड्याने मिळते गर्लफ्रेंड; नेमकी काय आहे शेकडो वर्षांची प्रथा?
शिवपुरी (मध्य प्रदेश) : लग्न म्हटलं की मुलगा-मुलगी पाहणे, पसंती-नापसंती, कुटुंबीयांची बोलणी आणि त्यानंतर विवाहाची तयारी, असं चित्र सर्वसाधारणपणे पाहायला मिळतं. मात्र, जगात अशी काही ठिकाणं आहेत, जिथे जोडीदार निवडण्याची पद्धत ऐकून तुम्हालाही आश्चर्य वाटेल. मध्य प्रदेशातील एका ठिकाणी वर्षातून एकदा तरुणींचा बाजार भरत असल्याची चर्चा आहे. विशेष म्हणजे, पसंतीच्या तरुणीसोबत ठरावीक कालावधीसाठी करार केला जातो. दुसरीकडे थायलंडमध्ये पर्यटकांना पैसे देऊन मैत्रिणीची साथ मिळवण्याची संकल्पना चर्चेत आहे.
शिवपुरीतील शेकडो वर्षांची कथित परंपरा नेमकी काय?
मध्य प्रदेशातील शिवपुरी हे ठिकाण ‘धडीचा’ प्रथेमुळे चर्चेत आले आहे. या प्रथेबाबतच्या वृत्तांनुसार, येथे वर्षातून एकदा विवाहासाठी इच्छुक तरुण आणि तरुणी एकत्र येतात. लग्न करण्याची इच्छा असलेले तरुण या ठिकाणी येतात आणि त्यांना पसंत असलेल्या तरुणीची निवड करतात. त्यानंतर दोन्ही कुटुंबांमध्ये बोलणी होऊन पुढील प्रक्रिया ठरवली जाते.
या प्रथेतील सर्वात लक्षवेधी बाब म्हणजे हा व्यवहार कायमस्वरूपी विवाहापुरता मर्यादित नसतो. तरुणीच्या कुटुंबासोबत ठरावीक कालावधीसाठी करार केला जात असल्याचे सांगितले जाते. या कराराच्या मोबदल्यात तरुणाकडून पैसे दिले जातात. ही रक्कम एक हजार रुपयांपासून लाखो रुपयांपर्यंत असू शकते, असे विविध वृत्तांत नमूद करतात. करार किती काळासाठी असेल आणि पुढील संबंध कसे राहतील, याबाबत अटी ठरवल्या जातात. या प्रथेच्या सध्याच्या स्वरूपाबाबत मात्र स्वतंत्र पडताळणी आवश्यक आहे.
थायलंडमध्येही अशीच संकल्पना, पण पद्धत वेगळी!
भारताप्रमाणेच थायलंडमधील काही पर्यटनस्थळांवरही एक वेगळी व्यवस्था पाहायला मिळते. विशेषतः पटाया परिसरात ‘रेंट अ गर्लफ्रेंड’ ही संकल्पना चर्चेत आहे. येथे पर्यटक ठरावीक मोबदला देऊन काही काळासाठी महिलांची साथ घेऊ शकतात. त्यांच्यासोबत फिरणे, पर्यटनस्थळांना भेट देणे आणि वेळ घालवणे अशा गोष्टींचा यामध्ये समावेश असू शकतो.
या व्यवस्थेमध्ये किती वेळ सोबत राहायचे आणि त्यासाठी किती पैसे द्यायचे, याबाबत परस्पर संमतीने अटी ठरवल्या जातात. काही वेळा अशा ओळखीचे रूपांतर मैत्रीत होते. पुढे दोघांनाही इच्छा असल्यास कायमस्वरूपी नातेसंबंध किंवा विवाहाचा निर्णय घेतला जाऊ शकतो. मात्र, प्रत्येक व्यवहाराचा शेवट लग्नातच होतो असे नाही.
परंपरा की बदलती नात्यांची संकल्पना?
एका बाजूला मध्य प्रदेशातील शिवपुरीमधील कथित प्रथा आणि दुसऱ्या बाजूला थायलंडमधील पर्यटनाशी संबंधित व्यवस्था, या दोन्ही गोष्टी त्यांच्या वेगळेपणामुळे चर्चेत आहेत. पारंपरिक विवाहपद्धतींपेक्षा पूर्णपणे वेगळे चित्र येथे दिसते. मात्र, अशा कोणत्याही व्यवस्थेत संबंधित व्यक्तींची संमती, स्वातंत्र्य आणि कायदेशीर अधिकार यांना महत्त्व असणे आवश्यक आहे.
