जन्म-मृत्यू दाखला काढणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! १० रुपयांचा दाखला आता २० रुपयांना; जुन्या नोंदी, नाव दुरुस्तीपासून विलंबित नोंदणीपर्यंत सर्वच महागणार

अमरावती : जन्म किंवा मृत्यूचा दाखला काढण्यासाठी महापालिका किंवा संबंधित कार्यालयात जाणाऱ्या नागरिकांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. राज्य शासनाने जन्म-मृत्यू नोंदणीशी संबंधित विविध सेवांच्या शुल्कात वाढ करण्याचा निर्णय घेतला असून, यासंदर्भातील अधिसूचना ३१ जुलै रोजी जारी करण्यात आली आहे. त्यामुळे नियमित दाखल्यापासून जुन्या नोंदी शोधण्यापर्यंतच्या विविध कामांसाठी नागरिकांना आता पूर्वीपेक्षा अधिक पैसे मोजावे लागणार आहेत. विशेष म्हणजे, आतापर्यंत जन्म किंवा मृत्यू दाखल्याची नियमित प्रत मिळवण्यासाठी १० रुपये शुल्क आकारले जात होते; मात्र नव्या निर्णयानुसार हे शुल्क दुप्पट करून २० रुपये करण्यात आले आहे. अमरावती महापालिकेत सध्या नियमित दाखल्यासाठी १० रुपये शुल्क आकारले जात असल्याने शासनाच्या नव्या निर्णयाची स्थानिक पातळीवर अंमलबजावणी कधीपासून होणार, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.

या शुल्कवाढीचा परिणाम केवळ नियमित दाखल्याच्या प्रतीपुरता मर्यादित राहणार नाही. विलंबाने जन्म-मृत्यूची नोंद करणे, दाखल्याची दुसरी प्रत घेणे, जुन्या नोंदींचा शोध घेणे तसेच जन्म-मृत्यूच्या नोंदीतील नाव किंवा तपशीलात दुरुस्ती करण्यासाठी आकारण्यात येणाऱ्या शुल्कातही वाढ करण्यात आली आहे. त्यामुळे विविध शासकीय, शैक्षणिक, मालमत्ता किंवा कायदेशीर कामांसाठी दाखला आवश्यक असलेल्या नागरिकांना अतिरिक्त आर्थिक भार सहन करावा लागू शकतो.

जन्म-मृत्यूची नोंद वेळेत न झाल्यास त्यासाठी स्वतंत्र प्रक्रिया आहे. एका वर्षापेक्षा अधिक विलंब झालेल्या नोंदीसाठी सक्षम दंडाधिकाऱ्यांची परवानगी आवश्यक राहते, तर दोन वर्षांनंतर जन्म किंवा मृत्यूची नोंद करण्यासाठी न्यायालयाचा आदेश घेणे बंधनकारक असेल. त्यामुळे अनेक वर्षांनंतर नोंदणी करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या नागरिकांना केवळ शुल्कच नव्हे, तर आवश्यक कागदपत्रे, पुरावे आणि प्रशासकीय प्रक्रियेलाही सामोरे जावे लागू शकते.

अमरावती शहरात दरवर्षी २५ हजारांहून अधिक जन्म-मृत्यू दाखले जारी होत असल्याची माहिती आहे. जन्म दाखला शाळा-महाविद्यालयातील प्रवेश, शासकीय योजना, पासपोर्ट आणि विविध प्रशासकीय कामांसाठी आवश्यक असतो, तर मृत्यू दाखला वारसाहक्क, मालमत्ता हस्तांतरण, विमा आणि इतर कायदेशीर प्रक्रियांसाठी महत्त्वाचा असतो. त्यामुळे नव्या शुल्कवाढीचा परिणाम मोठ्या संख्येने नागरिकांवर होण्याची शक्यता असून, सुधारित दरांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कधीपासून सुरू होणार, याकडे अमरावतीकरांचे लक्ष लागले आहे.