खत-युरियाचा काळाबाजार सहन करू नका! एका फोनवर प्रशासन ॲक्शनमध्ये; शेतकऱ्यांनी तक्रार कुठे करायची?

मुंबई : खरीप हंगामात पेरण्यांचा वेग वाढत असताना राज्यातील अनेक भागांत खत आणि युरियाच्या उपलब्धतेबाबत शेतकऱ्यांच्या तक्रारी समोर येऊ लागल्या आहेत. काही ठिकाणी कृत्रिम टंचाई निर्माण करून जादा दराने विक्री होत असल्याच्या तक्रारीही वाढत आहेत. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांनी गप्प न बसता तातडीने संबंधित यंत्रणेकडे तक्रार करावी, असे आवाहन कृषी विभागाकडून करण्यात आले आहे. यासाठी टोल-फ्री हेल्पलाइनपासून ऑनलाइन तक्रार पोर्टलपर्यंत अनेक पर्याय उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत.

राज्यात अनेक जिल्ह्यांमध्ये पावसानंतर खरीप पेरण्या सुरू झाल्या आहेत. पिकांना वेळेवर खत आणि युरिया मिळणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. मात्र काही भागांत खत उपलब्ध नसल्याच्या किंवा विक्रेत्यांकडून कृत्रिम टंचाई निर्माण करून जादा दर आकारल्याच्या तक्रारी वाढत आहेत. अनेकदा शेतकऱ्यांना खतासोबत इतर शेती साहित्यही सक्तीने खरेदी करण्यास भाग पाडले जाते. हा प्रकार कायद्याविरोधात असून त्याविरोधात शेतकरी तक्रार दाखल करू शकतात.

सर्वप्रथम कुठे कराल तक्रार?

जर तुमच्या परिसरात खत किंवा युरियाचा तुटवडा जाणवत असेल किंवा अधिकृत विक्रेते खत देण्यास टाळाटाळ करत असतील, तर सर्वप्रथम तालुका कृषी अधिकारी किंवा जिल्हा कृषी अधिकाऱ्यांकडे लेखी अथवा तोंडी तक्रार नोंदवावी. प्रत्येक तालुका आणि जिल्ह्यात कृषी विभागाचे कार्यालय कार्यरत असून शेतकऱ्यांच्या तक्रारी स्वीकारण्याची व्यवस्था आहे.

अधिकारी दखल घेत नसतील तर हा टोल-फ्री नंबर लक्षात ठेवा

स्थानिक स्तरावर समाधानकारक कारवाई झाली नाही, तर शेतकरी थेट किसान कॉल सेंटरच्या 1800-180-1551 या टोल-फ्री हेल्पलाइनवर संपर्क साधू शकतात. या क्रमांकावर तक्रार नोंदवल्यानंतर संबंधित कृषी विभागाकडून तातडीने माहिती मागवली जाते आणि कारवाईचा अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले जातात. त्यामुळे तक्रारीवर जलद कार्यवाही होण्याची शक्यता वाढते.

ऑनलाइनही करता येते तक्रार

डिजिटल सुविधेचा वापर करून शेतकरी केंद्र सरकारच्या PG Portal वरूनही तक्रार दाखल करू शकतात. खताचा तुटवडा, काळाबाजार, जादा दराने विक्री किंवा इतर गैरप्रकारांविरोधात ऑनलाइन तक्रार नोंदविल्यानंतर संबंधित विभागाला थेट कारवाईचे निर्देश दिले जातात.

फसवणूक झाल्यास काय कराल?

जर दुकानदाराने निश्चित किमतीपेक्षा अधिक पैसे घेतले, खतासोबत इतर वस्तू खरेदी करण्याची सक्ती केली किंवा पावती देण्यास नकार दिला, तर जिल्हाधिकारी, स्थानिक पोलीस किंवा कृषी विभागाकडे तक्रार करता येते. गावातील कृषी पर्यवेक्षक, सरपंच, पोलीस पाटील किंवा ग्रामपंचायतीमार्फत सामूहिक तक्रारही दाखल करता येते. सामूहिक तक्रारींना प्रशासन अधिक गांभीर्याने घेत असल्याचेही कृषी विभागाचे अधिकारी सांगतात.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला

खत, युरिया किंवा बियाणे खरेदी करताना नेहमी अधिकृत विक्रेत्याकडूनच खरेदी करावी. खरेदीनंतर पक्की पावती घेणे अत्यावश्यक आहे. भविष्यात कोणत्याही प्रकारची फसवणूक किंवा गैरव्यवहार सिद्ध करण्यासाठी ही पावती महत्त्वाचा पुरावा ठरू शकते.

दरम्यान, खरीप हंगामात खतांचा तुटवडा किंवा कृत्रिम टंचाई निर्माण करून शेतकऱ्यांची अडवणूक करणाऱ्यांविरोधात कठोर कारवाई करण्यात येणार असल्याचा इशारा प्रशासनाने दिला आहे. त्यामुळे कोणताही गैरप्रकार आढळल्यास वेळ न दवडता संबंधित यंत्रणेकडे तक्रार करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.