नवरात्रीत उगवलेले जव फेकून देऊ नका! विसर्जन करताना ‘ही’ चूक पडू शकते महागात; जाणून घ्या योग्य पद्धत

पुणे : नवरात्रीत देवीसमोर पेरलेले जव विसर्जित करताना नेमकं काय करावं? हिरवेगार उगवलेले जव घरात ठेवायचे, वाहत्या पाण्यात सोडायचे की दुसरा काही धार्मिक विधी करायचा? नवरात्रीचे नऊ दिवस पूर्ण झाल्यानंतर अनेक भाविकांच्या मनात हे प्रश्न निर्माण होतात. घटस्थापनेच्या वेळी पेरलेल्या जवांना धार्मिक परंपरेत विशेष महत्त्व असल्याने त्यांची योग्य पद्धतीने काळजी घेणे आणि विसर्जन करणे शुभ मानले जाते. मात्र, या संदर्भातील प्रथा कुटुंबपरंपरा आणि स्थानिक धार्मिक रीतिरिवाजांनुसार वेगवेगळ्या असू शकतात.

नवरात्रीत जव पेरण्यामागे काय आहे महत्त्व?

नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी घटस्थापना करून देवीची पूजा केली जाते. अनेक घरांमध्ये या विधीसोबत मातीच्या पात्रात जव पेरण्याची परंपरा आहे. पुढील नऊ दिवस देवीच्या पूजेसह या जवांचीही काळजी घेतली जाते. योग्य पाणी आणि वातावरण मिळाल्यानंतर जवांना अंकुर फुटतात. त्यांची वाढ पाहणे हा अनेक भाविकांसाठी श्रद्धेचा आणि उत्सुकतेचा भाग असतो.

धार्मिक मान्यतेनुसार, जवांची हिरवीगार आणि चांगली वाढ समृद्धी, भरभराट आणि सकारात्मकतेशी जोडली जाते. त्यामुळे घटस्थापनेपासून विजयादशमीपर्यंत जवांना विशेष महत्त्व दिले जाते. मात्र, जवांच्या रंगावरून किंवा उंचीवरून भविष्यातील आर्थिक लाभ अथवा नुकसान निश्चित होते, याला वैज्ञानिक आधार नाही. त्यामुळे अशा संकेतांकडे धार्मिक श्रद्धेचा भाग म्हणून पाहणे योग्य ठरते.

जवांचे विसर्जन कधी आणि कसे करावे?

नवरात्रीची सांगता झाल्यानंतर, परंपरेनुसार विजयादशमीच्या दिवशी देवीची पूजा केली जाते. त्यानंतर घटस्थापनेशी संबंधित धार्मिक विधी पूर्ण करून जवांचे विसर्जन केले जाते. काही कुटुंबांमध्ये जव देवीला अर्पण करून ते श्रद्धेने गोळा करण्याची पद्धत आहे. विसर्जनापूर्वी देवीची प्रार्थना करून पूजेदरम्यान अजाणतेपणी झालेल्या चुकांबद्दल क्षमायाचना करण्याचीही परंपरा आढळते.

जव गोळा करताना ते फेकून देण्याऐवजी आदराने हाताळावेत. नदी किंवा तलावात विसर्जन करण्याची प्रथा असल्यास स्थानिक नियम आणि पर्यावरणाची काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे. पाण्यात कचरा किंवा पूजेचे इतर साहित्य टाकणे टाळावे. नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये विसर्जनास मनाई असल्यास घरातील कुंडीत किंवा बागेतील मातीत जव मिसळण्याचा पर्याय स्वीकारता येतो.

विसर्जन करताना कोणती काळजी घ्यावी?

जवांचे विसर्जन करण्यासाठी सर्वत्र एकच बंधनकारक पद्धत असल्याचे मानता येत नाही. त्यामुळे आपल्या घरातील परंपरा, कुलाचार आणि स्थानिक धार्मिक मार्गदर्शनानुसार विधी करावा. जव काळे, पिवळे किंवा कमी वाढले असतील, तरी त्यामुळे घरावर संकट येईल किंवा आर्थिक नुकसान होईल, असे समजून घाबरून जाण्याची गरज नाही.

नवरात्रीतील जव हे श्रद्धा, निसर्गातील अंकुरण आणि नव्या सुरुवातीचे प्रतीक मानले जातात. त्यामुळे नऊ दिवस देवीची आराधना केल्यानंतर त्यांचे विसर्जन करताना स्वच्छता, पर्यावरणाची काळजी आणि आपल्या धार्मिक परंपरेचा आदर या गोष्टी लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.