SIR वरून वाद सुरू असतानाच निवडणूक आयोगाचा मोठा निर्णय! SSR मोहिमेची घोषणा, मतदारांना काय करता येणार?

नवी दिल्ली : देशात मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणावरून (SIR) राजकीय वातावरण तापले आहे. काँग्रेससह कॉकरोच जनता पार्टी (CJP) कडूनही केंद्रीय निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. SIR प्रक्रियेतून मतदारांची नावे वगळली जात असल्याचा आरोप विरोधकांकडून केला जात आहे. पश्चिम बंगालमध्येही मतदार यादीतून नावे कमी केल्याचा आरोप यापूर्वी करण्यात आला होता.

या पार्श्वभूमीवर आता केंद्रीय निवडणूक आयोगाने विशेष संक्षिप्त पुनरीक्षण अर्थात SSR कार्यक्रम जाहीर केला आहे. केंद्रशासित प्रदेशांसह 17 राज्यांमध्ये आणि 2027 मध्ये विधानसभा निवडणुका होणाऱ्या 5 राज्यांमध्ये मतदार याद्या अद्ययावत करण्याची प्रक्रिया राबवली जाणार आहे. या मोहिमेमुळे मतदारांना आपल्या नावाची पडताळणी करण्यासह आवश्यक दुरुस्त्याही करता येणार आहेत. जाणून घ्या, SSR मोहिमेचे वेळापत्रक आणि मतदारांना कोणते बदल करता येतील.

कोणत्या राज्यांमध्ये राबवली जाणार SSR मोहीम?

केंद्रीय निवडणूक आयोगाने मतदार याद्या अद्ययावत करण्यासाठी विशेष संक्षिप्त पुनरीक्षण कार्यक्रम जाहीर केला आहे. या मोहिमेत केंद्रशासित प्रदेशांसह 17 राज्यांचा समावेश असून, 2027 मध्ये विधानसभा निवडणुका होणाऱ्या 5 राज्यांमध्येही मतदार याद्यांचे पुनरीक्षण केले जाणार आहे.

मतदार यादी तयार करणे, त्यातील चुका दुरुस्त करणे आणि पात्र नागरिकांची नावे समाविष्ट करणे ही निवडणूक प्रक्रियेतील महत्त्वाची कामे आहेत. लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांसाठी अचूक मतदार यादी आवश्यक असते. लोकप्रतिनिधित्व कायदा, 1950 आणि मतदार नोंदणी नियमांनुसार मतदार याद्या तयार करणे तसेच त्यामध्ये आवश्यक बदल करण्याची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे.

या पुनरीक्षणादरम्यान नवीन मतदारांची नोंदणी, पत्ता बदलल्यास आवश्यक दुरुस्ती आणि मृत किंवा अपात्र मतदारांच्या नोंदींची नियमानुसार पडताळणी केली जाते. ज्या राज्यांमध्ये यापूर्वी SIR प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे, तेथे SSR कार्यक्रम राबवला जाणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. या प्रक्रियेसाठी 1 जानेवारी 2027 ही पात्रता निश्चित करण्याची तारीख ठेवण्यात आली आहे.

SSR मोहिमेचे संपूर्ण वेळापत्रक; महत्त्वाच्या तारखा लक्षात ठेवा!

निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या वेळापत्रकानुसार, मतदार याद्यांच्या पुनरीक्षणाची प्रक्रिया नोव्हेंबर 2026 पासून सुरू होणार आहे. त्यानंतर दावे आणि हरकतींची प्रक्रिया पूर्ण करून जानेवारी 2027 मध्ये अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध केली जाणार आहे.

2 नोव्हेंबर 2026: मतदान केंद्रांच्या पुनर्रचनेची प्रक्रिया.

12 नोव्हेंबर 2026: मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध होणार.

12 नोव्हेंबर ते 11 डिसेंबर 2026: दावे आणि हरकती दाखल करण्याची मुदत.

28 डिसेंबर 2026: दावे आणि हरकतींवरील कार्यवाही पूर्ण करण्याची अंतिम मुदत.

4 जानेवारी 2027: अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध होणार.

या कालावधीत मतदारांना मतदार यादीतील आपले नाव आणि इतर तपशील तपासता येणार आहेत. नाव यादीत नसल्यास किंवा नाव, पत्ता अथवा इतर माहितीमध्ये त्रुटी असल्यास नियमानुसार दुरुस्तीसाठी अर्ज करता येईल.

मतदार यादीत कोणते बदल करता येणार?

विशेष संक्षिप्त पुनरीक्षण कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश मतदार यादी अधिक अचूक आणि अद्ययावत ठेवणे हा आहे. त्यामुळे पात्र नागरिकांना या प्रक्रियेदरम्यान मतदार म्हणून नाव नोंदवण्याची संधी मिळणार आहे.

मतदार यादीत नाव नसलेल्या पात्र नागरिकांना नवीन नोंदणीसाठी अर्ज करता येईल. नाव किंवा इतर तपशिलांमध्ये चूक असल्यास दुरुस्तीची मागणी करता येईल. तसेच, पत्ता बदलल्यामुळे मतदार नोंदीत बदल करणे आवश्यक असल्यास त्यासाठीही नियमानुसार अर्ज करता येणार आहे.

एखाद्या मतदाराचा मृत्यू झाला असल्यास किंवा संबंधित नोंद नियमानुसार वगळण्याची आवश्यकता असल्यास तिची पडताळणी केली जाईल. एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी स्थलांतरित झालेल्या मतदारांच्या नोंदींबाबतही नियमानुसार कार्यवाही केली जाणार आहे.

मतदारांनो, मसुदा यादी प्रसिद्ध होताच हे काम करा!

मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर नागरिकांनी आपले नाव आणि त्यासोबत दिलेले तपशील काळजीपूर्वक तपासणे महत्त्वाचे आहे. नाव नसणे, चुकीचा पत्ता किंवा इतर त्रुटी आढळल्यास निर्धारित मुदतीत संबंधित अधिकाऱ्यांकडे दावा किंवा हरकत दाखल करता येईल.

त्यामुळे मतदारांनी 12 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रसिद्ध होणाऱ्या मसुदा मतदार यादीकडे लक्ष द्यावे. दावे आणि हरकती दाखल करण्यासाठी 11 डिसेंबर 2026 पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. अंतिम मतदार यादी 4 जानेवारी 2027 रोजी प्रसिद्ध होणार आहे.

SIR वरील वादाच्या पार्श्वभूमीवर SSR मोहिमेकडे लक्ष

देशात SIR प्रक्रियेवरून राजकीय वाद सुरू असतानाच SSR कार्यक्रम जाहीर झाल्याने या मोहिमेकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. मतदारांची नावे वगळली जात असल्याचा विरोधकांचा आरोप आणि मतदार याद्या अद्ययावत करण्याची निवडणूक आयोगाची प्रक्रिया, या मुद्द्यांवर चर्चा सुरू आहे.

SSR ही मतदार यादीच्या पुनरीक्षणाची प्रक्रिया असून, त्याद्वारे पात्र मतदारांची नावे समाविष्ट करणे आणि नोंदींमधील त्रुटी दूर करणे अपेक्षित आहे. त्यामुळे नागरिकांनी जाहीर केलेल्या वेळापत्रकानुसार आपल्या नावाची पडताळणी करावी आणि आवश्यक असल्यास निर्धारित मुदतीत अर्ज दाखल करावा. आगामी निवडणुकांच्या दृष्टीने मतदार यादीतील आपले नाव आणि तपशील अचूक असल्याची खात्री करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.