पेटीएम वापरणाऱ्यांनो, पैसे अडकणार का? आरबीआयच्या मोठ्या निर्णयानंतर नेमका काय परिणाम होणार; यूपीआयबाबतही दिलासा
मुंबई : पेटीएम वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने पेटीएम पेमेंट्स बँकेला अनुसूचित बँकांच्या यादीतून वगळलं आहे. ७ ऑक्टोबर रोजी आरबीआयने याबाबतची माहिती दिली. बँकेचा परवाना आधीच रद्द करण्यात आला असून, दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या आदेशानंतर पेटीएम पेमेंट्स बँक बंद करण्याची प्रक्रिया पुढे सरकत आहे. त्यामुळे आता ग्राहकांच्या खात्यातील जमा रकमेचं काय होणार आणि पेटीएमच्या इतर सेवा सुरू राहणार का, याकडे लक्ष लागलं आहे.
आरबीआयची ही कारवाई अचानक झालेली नाही. मार्च २०२२ मध्येच पेटीएम पेमेंट्स बँकेला नवीन ग्राहक जोडण्यास मनाई करण्यात आली होती. त्यानंतर जानेवारी आणि फेब्रुवारी २०२४ मध्ये बँकेवर आणखी निर्बंध लावण्यात आले. नवीन ठेवी स्वीकारणे, पत व्यवहार करणे आणि खात्यात किंवा पाकिटात पैसे जमा करण्यासारख्या सेवांवर मर्यादा आणण्यात आल्या होत्या.
एप्रिल २०२६ मध्ये आरबीआयने पेटीएम पेमेंट्स बँकेचा बँकिंग परवाना रद्द केला. बँकेचं कामकाज नियामक नियमांशी सुसंगत नसल्याचं केंद्रीय बँकेने म्हटलं होतं. त्यानंतर दिल्ली उच्च न्यायालयाने बँक बंद करण्याचे आदेश दिले. आता अनुसूचित बँकांच्या यादीतून नाव वगळण्यात आल्याने बँकेचा नियामक दर्जाही संपुष्टात आला आहे.
मात्र, पेटीएमच्या ग्राहकांसाठी सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे त्यांच्या ठेवी. आरबीआयने एप्रिलमध्ये स्पष्ट केलं होतं की, पेटीएम पेमेंट्स बँकेकडे आपली संपूर्ण जमा देणी फेडण्यासाठी पुरेशी रोकड उपलब्ध आहे. त्यामुळे बंद करण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान ग्राहकांच्या ठेवी परत करण्याची क्षमता बँकेकडे असल्याचं आरबीआयने सांगितलं आहे. त्यामुळे या निर्णयाचा अर्थ ग्राहकांचे पैसे थेट बुडणार असा होत नाही.
दरम्यान, पेटीएमच्या यूपीआय वापरकर्त्यांसाठी दिलासादायक बाब आहे. पेटीएमचे यूपीआय व्यवहार केवळ पेटीएम पेमेंट्स बँकेवर अवलंबून नाहीत. कंपनीने अनेक बँकांचा समावेश असलेली व्यवस्था स्वीकारली आहे. त्यामुळे पेटीएमवरील यूपीआय सेवा सुरू राहणार आहेत.
याशिवाय पेटीएम अॅप, क्यूआर कोड, ध्वनियंत्र, कार्ड मशीन आणि देयक सेवा यांसारख्या सुविधा सुरू राहणार असल्याचं कंपनीकडून स्पष्ट करण्यात आलं आहे. म्हणजेच आरबीआयचा ताजा निर्णय मुख्यतः पेटीएम पेमेंट्स बँकेच्या नियामक दर्जा आणि बंद करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. रोजच्या व्यवहारांसाठी पेटीएम वापरणाऱ्या ग्राहकांना मात्र सध्या मोठा बदल जाणवण्याची शक्यता नाही.
