नाना पाटेकर अभिनय क्षेत्रात कसे आले? वडिलांचा ‘तो’ सल्ला आयुष्यभर जपला; तमाशाचा किस्सा सांगत उलगडला अभिनयाचा प्रवास

मुंबई : प्रसिद्ध अभिनेते, हळवे व्यक्तिमत्त्व आणि सामाजिक कार्यात हिरिरीने सहभागी होणारे नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी समोर आली आहे. हृदयविकाराच्या झटक्याने वयाच्या 75व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतल्याचे सांगितले जात आहे. आपल्या दमदार अभिनयाने आणि प्रभावी संवादफेकीने त्यांनी सिनेसृष्टीवर वेगळीच छाप उमटवली.

नाना पाटेकर यांचा भारदस्त आवाज, अभिनयाची अनोखी शैली आणि प्रत्येक भूमिकेत जीव ओतण्याची त्यांची हातोटी प्रेक्षकांच्या कायम स्मरणात राहिली. त्यांच्या कसदार अभिनयामुळे त्यांनी साकारलेल्या अनेक भूमिका अजरामर झाल्या. मात्र, अभिनयाचे हे बाळकडू त्यांना नेमके कसे मिळाले, याचा किस्सा त्यांनी एका मुलाखतीत सांगितला होता.

‘वनवास’ चित्रपटाच्या प्रदर्शनावेळी अभिनेते अनिल कपूर यांनी नाना पाटेकर यांची मुलाखत घेतली होती. या मुलाखतीत त्यांनी आपल्या बालपणापासून ते अभिनयाच्या प्रवासापर्यंतच्या अनेक आठवणींना उजाळा दिला होता.

वडिलांकडून मिळालं अभिनयाचं बाळकडू

नाना पाटेकर यांचे बालपण मुंबईत गेले. त्यांच्या वडिलांना चित्रकलेची विशेष आवड होती. त्यामुळे नाना पाटेकर यांच्यामध्येही चित्रकलेची गोडी निर्माण झाली. ते उत्तम स्केचेस काढत असत. लहानपणापासूनच शाळा आणि महाविद्यालयातील विविध कार्यक्रमांमध्ये त्यांनी छोट्या-छोट्या भूमिका साकारल्या.

त्यांच्या अभिनयाला घरातूनही प्रोत्साहन मिळाले. वडिलांनी त्यांच्या कलागुणांना नेहमीच पाठिंबा दिला. त्यांनी जे. जे. स्कूल ऑफ आर्टमधून चित्रकलेचे शिक्षण घेतले. चित्रकलेचे शिक्षण घेत असतानाच त्यांनी प्रायोगिक रंगभूमीवरही काम करण्यास सुरुवात केली.

प्रसिद्ध दिग्दर्शिका विजया मेहता यांच्या मार्गदर्शनाखाली नाना पाटेकर यांनी रंगभूमीवर आपल्या अभिनयाची छाप पाडली. त्यांच्या प्रभावी अभिनयामुळे ते हळूहळू नाट्यविश्वात ओळखले जाऊ लागले आणि पुढे त्यांचा प्रवास चित्रपटसृष्टीकडे वळला.

‘गमन’मधून सिनेसृष्टीत पदार्पण

1978 साली ‘गमन’ या चित्रपटातून नाना पाटेकर यांनी सिनेसृष्टीत पदार्पण केले. या चित्रपटातील त्यांची भूमिका छोटी होती. त्यानंतर ‘आज की आवाज’मध्ये त्यांनी सहाय्यक भूमिका साकारली.

मात्र, एन. चंद्रा यांच्या ‘अंकुश’ या चित्रपटाने त्यांना खरी ओळख मिळवून दिली. त्यानंतर ‘परिंदा’मधील त्यांच्या दमदार अभिनयाने प्रेक्षकांवर वेगळीच छाप पाडली. ‘तिरंगा’, ‘नटसम्राट’ यांसह अनेक चित्रपटांमधून त्यांनी आपल्या अभिनयाची ताकद दाखवून दिली.

वडिलांचा ‘तो’ सल्ला आयुष्यभर जपला

अनिल कपूर यांनी घेतलेल्या मुलाखतीत नाना पाटेकर यांनी आपल्या वडिलांच्या आठवणी सांगितल्या होत्या. मुंबईत असताना त्यांचे वडील त्यांना तमाशा पाहण्यासाठी घेऊन जात असत. तमाशातील ‘वग’ त्यांना समजावून सांगत असत.

वग सादर करणारे कलाकार किती तडफेने आणि उत्स्फूर्तपणे अभिनय करतात, याचे उदाहरण त्यांचे वडील नाना पाटेकर यांना देत. कोणतेही काम करताना पूर्णपणे झोकून देऊन, तडफेने आणि मनापासून काम केले पाहिजे, हा वडिलांचा सल्ला त्यांनी आयुष्यभर जपला.

याच संस्कारांमुळे नाना पाटेकर यांच्या अभिनयात नेहमीच एक वेगळी ऊर्जा, तडफ आणि सहजता पाहायला मिळाली. त्यांच्या अभिनयाचा हा ठसा मराठी आणि हिंदी सिनेसृष्टीच्या इतिहासात कायम स्मरणात राहणार आहे.