महाराष्ट्रात पावसाचा ‘ब्रेक’! ऑगस्टच्या तुटीने वाढली धाकधूक; अनेक जिल्ह्यांवर दुष्काळाचं सावट?

मुंबई : महाराष्ट्रात पावसाची प्रतीक्षा आता चिंतेत बदलताना दिसत आहे. राज्यातील काही जिल्ह्यांचा अपवाद वगळता अनेक भागांत सरासरीच्या तुलनेत पावसाचे प्रमाण कमी राहिले आहे. विशेषतः ऑगस्ट महिन्यात पावसाने दिलेली मोठी ओढ शेतकऱ्यांसाठी अडचणीची ठरत आहे. हवामान विभागाच्या निरीक्षणानुसार, सध्या महाराष्ट्रात चांगला आणि सर्वदूर पाऊस देणारी ठोस हवामान प्रणाली सक्रिय नसल्याने आगामी काळातही पावसाची परिस्थिती फारशी अनुकूल दिसत नाही.

ऑगस्टमध्ये पावसाची तूट पुन्हा वाढली

हवामान तज्ज्ञ एस. डी. सानप यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ऑगस्टमध्ये राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये पावसाची मोठी कमतरता निर्माण झाली आहे. काही जिल्ह्यांमध्ये पावसाची तूट तब्बल 50 टक्क्यांपेक्षाही अधिक असल्याचे सांगण्यात आले आहे. जुलैमध्ये झालेल्या चांगल्या पावसामुळे काही भागांतील तूट भरून निघाली होती. मात्र ऑगस्टमध्ये अपेक्षित पाऊस न झाल्याने परिस्थिती पुन्हा बदलली आहे.

मराठवाडा-विदर्भात सर्वाधिक चिंता

नाशिक, पुणे आणि सातारा या जिल्ह्यांमध्ये तुलनेने पावसाची स्थिती चांगली असल्याचे सांगितले जात असले, तरी राज्यातील इतर अनेक भागांमध्ये पावसाची कमतरता जाणवत आहे. मराठवाडा आणि विदर्भातील अनेक भागांमध्ये पावसाचे प्रमाण कमी असल्याने शेतीवर त्याचा परिणाम दिसू लागला आहे. पावसाच्या लहरीपणामुळे शेतकऱ्यांसमोर पुढील काळातील पिकांचे नियोजनही आव्हानात्मक बनले आहे.

खरीप पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम?

ऑगस्ट हा खरीप पिकांच्या वाढीसाठी महत्त्वाचा काळ मानला जातो. या कालावधीत पुरेसा पाऊस न मिळाल्यास जमिनीतील ओलावा कमी होऊन पिकांच्या वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. पावसाची तूट आणखी वाढल्यास उत्पादन घटण्याची शक्यता आहे. त्याचा परिणाम शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाबरोबरच ग्रामीण बाजारपेठ आणि राज्याच्या कृषी अर्थव्यवस्थेवरही होऊ शकतो.

पुढे दुष्काळ पडणार की पाऊस परिस्थिती बदलेल?

सध्या महाराष्ट्रात सर्वदूर पाऊस पडण्यासाठी आवश्यक असलेली अनुकूल हवामान परिस्थिती दिसत नसल्याचे एस. डी. सानप यांनी स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे पुढील काळात पावसाची स्थिती कशी राहते, यावर परिस्थितीचे गांभीर्य ठरणार आहे. पावसाने पुन्हा जोर धरला तर काही प्रमाणात तूट भरून निघू शकते; मात्र पावसाची ओढ कायम राहिल्यास काही जिल्ह्यांमध्ये दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

त्यामुळे शेतकऱ्यांसह प्रशासनाचेही पुढील हवामान बदलांकडे लक्ष लागले असून, खरीप हंगामासाठी पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.