१ ऑगस्टपासून एसटी प्रवासासाठी एनसीएमसी कार्ड बंधनकारक? दिव्यांगांच्या स्मार्ट कार्ड नोंदणीला ब्रेक; हजारो लाभार्थ्यांमध्ये चिंत
पुणे : राज्य परिवहन महामंडळाकडून प्रवाशांसाठी डिजिटल सेवा अधिक प्रभावी करण्याच्या उद्देशाने नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड (एनसीएमसी) प्रणालीचा टप्प्याटप्प्याने विस्तार केला जात आहे. या नव्या व्यवस्थेनुसार विविध सवलतींचा लाभ घेणाऱ्या प्रवाशांसाठी स्मार्ट कार्डचा वापर वाढविण्यात येत असून, येत्या १ ऑगस्टपासून सवलतीच्या प्रवासासाठी एनसीएमसी कार्ड आवश्यक ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मात्र, याच पार्श्वभूमीवर दिव्यांग लाभार्थ्यांसाठी कार्ड नोंदणी प्रक्रिया ठप्प असल्याने अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
एसटी महामंडळाकडून महिला, ७५ वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग तसेच इतर पात्र प्रवाशांना भाड्यात विविध प्रकारच्या सवलती दिल्या जातात. या सवलतींचे वितरण अधिक पारदर्शक आणि डिजिटल करण्यासाठी एनसीएमसी प्रणाली लागू करण्यात येत आहे. महिला व ज्येष्ठ नागरिकांचे स्मार्ट कार्ड तयार करण्याचे काम सुरू असताना दिव्यांगांसाठी नवीन अर्ज स्वीकारले जात नसल्याची माहिती समोर आली आहे.
यामुळे अद्याप कार्ड न मिळालेल्या अनेक दिव्यांग प्रवाशांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. काहींनी यापूर्वी कार्ड काढले असले, तरी मोठ्या संख्येने लाभार्थी माहितीअभावी किंवा प्रक्रिया पूर्ण न झाल्याने या सुविधेपासून दूर राहिले. आता नोंदणी बंद असल्याने त्यांना नव्याने कार्ड मिळविण्याचा मार्गच उपलब्ध नसल्याची तक्रार केली जात आहे.
सामाजिक संघटना आणि दिव्यांग प्रतिनिधींनी प्रशासनाकडे तातडीने हस्तक्षेप करण्याची मागणी केली आहे. नोंदणी प्रक्रिया त्वरित सुरू करून जिल्हानिहाय विशेष शिबिरे आयोजित करावीत, जेणेकरून सर्व पात्र दिव्यांगांना वेळेत स्मार्ट कार्ड मिळू शकेल, अशी मागणी पुढे आली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, डिजिटल प्रणालीचा उद्देश सेवा सुलभ करणे हा असला तरी लाभार्थ्यांनाच आवश्यक सुविधा उपलब्ध नसतील तर त्याचा परिणाम उलट होऊ शकतो. त्यामुळे एनसीएमसीची सक्ती लागू करण्यापूर्वी दिव्यांगांसाठी नोंदणी पुन्हा सुरू करून सर्व अर्ज निकाली काढणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त होत आहे. अन्यथा हजारो दिव्यांगांना सवलतीच्या एसटी प्रवासापासून वंचित राहण्यासोबतच अतिरिक्त आर्थिक भार सहन करावा लागू शकतो.
