आळंदी–देहूतील वारकऱ्यांसाठी सर्वात मोठी आनंदाची बातमी! स्वच्छ होणार इंद्रायणी, 443 कोटींचा प्रकल्प मार्गी…
पिंपरी-चिंचवड : लाखो वारकऱ्यांचे श्रद्धास्थान असलेल्या आणि संत तुकाराम महाराज तसेच संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या तीर्थक्षेत्रांना जोडणाऱ्या इंद्रायणी नदी सुधार प्रकल्पाला पिंपरी-चिंचवड महापालिकेकडून अखेर गती मिळाली आहे.
संत तुकाराम महाराज आणि संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पावन स्थळांना जोडणारी ही नदी अनेक वर्षांपासून प्रदूषणाच्या विळख्यात सापडली होती. विविध शहरांतील सांडपाणी थेट नदीत सोडले जात असल्याने प्रदूषणाची समस्या गंभीर बनली होती आणि इतकी वाढली की प्रशासनाला नदीत स्नान करण्यासही मनाई करावी लागली.
आता मात्र नदी स्वच्छतेसाठी मोठ्या प्रमाणात पावले उचलताना पिंपरी-चिंचवड महापालिकेकडून 443 कोटी 51 लाखांचा मोठा प्रकल्प सुरु करण्यात आला आहे. राज्य सरकारकडून मान्यता मिळाल्यानंतर महापालिकेच्या पर्यावरण विभागाने या प्रकल्पातील विविध कामांसाठी निविदा प्रक्रिया सुरू केली आहे.
हा महत्त्वाचा उपक्रम केंद्र शासनाच्या अमृत 2.0 अभियान अंतर्गत राबवला जाणार आहे. तळवडे ते चन्होलीपर्यंत सुमारे 20.6 किलोमीटर पसरलेल्या इंद्रायणी नदीचा हा सर्वसमावेशक सुधार प्रकल्प असून यात प्रदूषण नियंत्रणाबरोबरच पूर प्रतिबंधाचेही महत्त्वाचे काम करण्यात येणार आहे.
इंद्रायणी नदीतील वाढत्या प्रदूषणाचे मूळ कारण म्हणजे औद्योगिक आणि निवासी क्षेत्रांमधून सोडले जाणारे असंसाधित सांडपाणी. ही समस्या सोडवण्यासाठी महापालिकेने दोन ठिकाणी प्रत्येकी 60 MLD क्षमतेच्या मैलाशुद्धीकरण केंद्रांची उभारणी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
या STP प्रकल्पांमुळे नदीत जाणारे सांडपाणी शुद्ध करून योग्य प्रकारे प्रक्रिया केली जाणार असून त्याचा नदीच्या पाण्याच्या गुणवत्तेवर मोठा सकारात्मक परिणाम होणार आहे.
तसेच प्रदूषण नियंत्रणाबरोबरच नदीकाठ स्वच्छ करण्यासाठी, गाळ काढण्यासाठी आणि जलप्रवाह सुरळीत ठेवण्यासाठी महत्त्वाचे काम केले जाणार आहे. राष्ट्रीय तीर्थक्षेत्रांची ओळख जपण्यासाठी स्वच्छ आणि सुरक्षित नदी हा या प्रकल्पाचा प्रमुख उद्देश आहे.
दरवर्षी पावसाळ्यात इंद्रायणी नदीला पूर येण्याची शक्यता वाढते आणि देहू-आळंदी परिसरातील भक्तांना व वारकऱ्यांना याचा मोठा फटका बसतो. या पार्श्वभूमीवर पूर नियंत्रणाच्या दृष्टीने नदीकाठ मजबुतीकरण, जलप्रवाह व्यवस्थापन, तसेच पूर टाळण्यासाठी आवश्यक भौतिक सुविधांची उभारणी या प्रकल्पात समाविष्ट करण्यात आली आहे.
यासोबतच दोन्ही तीर्थक्षेत्रांमध्ये येणाऱ्या लाखो वारकऱ्यांच्या सुविधांसाठी नदीकाठाचे सुशोभीकरण केले जाणार आहे. सुरक्षित पायवाटा, स्वच्छ परिसर, नदीकाठचे सुधारित दृश्य आणि पर्यावरणपूरक व्यवस्था यामुळे देहू आणि आळंदी येथील धार्मिक पर्यटनाला नवसंजीवनी मिळण्याची शक्यता आहे.
महापालिकेचे मुख्य अभियंता संजय कुलकर्णी यांच्या मते, प्रकल्पाचा संपूर्ण विकास आराखडा तयार असून निधीही उपलब्ध झाला आहे. कंत्राटदारांसाठी निविदा प्रक्रिया सुरू असून 18 डिसेंबरपर्यंत अर्ज करता येणार आहेत. निधी, मनुष्यबळ आणि प्रशासकीय प्रक्रियेतील गती लक्षात घेता हा प्रकल्प मार्गी लागण्याची मोठी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
